हेडलाईन

शेर्पा किदुग रोमानियाको दोस्रो अधिवेशन सम्पन्न         रोमानियामा पहिलोपटक सोनाम ल्होछार (तावार ल्हो) भव्य र सभ्य रुपमा सम्पन्न         तामाङ समाज पोर्तुगलले विविध कार्यक्रम गरी मनायाे सोनाम ल्होसार !         डेनमार्कमा सोनाम ल्होछार २८५९ मनाउनको साथै नयाँ कार्य समिति गठन         नेपाल तामाङ घेदुङ इजरायल         क्यानाडामा सोनाम ल्होछार २८५९ भव्य रुपमा सम्पन्न         सोनाम ल्होछार २८५९ तावार ल्हो टुँडिखेलमा ३ दिन मनाइने         पृथ्वी जयन्ती र राष्ट्रिय एकता दिवस         रोमानियामा तामाङ घेदुङ गठन, सोनाम ल्होछार मनाउने तयारी         नेपाली राष्ट्रिय पर्व सोनाम ल्होछार र तामाङ जाती         डम्फू र तामाङ भेषभूषा अंकित हुलाक टिकट प्रकाशित         प्रवासमा सोनाम ल्होछार २८५९ कहाँ कहाँ मनाउदै र को को कलाकार सहभागी हुदै         जापानको विभिन्न शहरमा सोनाम ल्होछार २८५९ मनाउदै         स्विट्ज़रलैन्डमा सोनाम ल्होछार २८५९ भव्यताको साथ मनाउदै         बहराइनमा सोनाम ल्होछार २८५९ भव्यताको साथ मनाउने तयारी        

तामाङ जातिको मृत्यु संस्कार

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार तामाङ जातिको जनसंख्या महिला ७ लाख ९४ हजार ९ सय २२ र पुरुष ७ लाख ४४ हजार ८ सय ६८ जना गरी जम्मा १५ लाख ३९ हजार ८ सय ३० जना रहेका छन् ।

गुरुङ रामप्रकाश समथिङ

तामाङ जाति बौद्ध धर्म मान्ने भएकोले तामाङ जातिको जन्मदेखि मृत्युसम्मको संस्कारहरु लामा विधिबाट गर्ने गर्दछ । मानिसको मृत्यु भइसकेपछि साइत हेरेर मात्र गाड्न वा जलाउन लाने चलन छ ।

तामाङ जातिमा मान्छेको मृत्युपश्चात् घरमा सफा ठाउँमा मृतकलाई राख्ने गर्दछ । त्यसपछि लामाले मृत्यु संस्कारको विधि गरेपछि मृतकको लासलाई घुँडा खुम्च्याई पद्यासनमा राखी हातलाई दुई खुट्टा बीचमा छिराएर ठाडै बसाएर राख्दछन् । अनि लासको छेउमा थालमा चामल र चामलमाथि बलेको बत्ती राख्ने गर्दछ । पुरुष भए साथमा खुकुरी समेत राखीदिन्छ । विवाहित महिलाको मृत्यु भएको छ भने उसको माइतीलाई खबर गरिन्छ । अनि माइती पक्षको कोही आफन्त नआएसम्म केही पनि गरिन्न । माइती पक्षबाट आइसकेपछि लामालाई मृत्यु संस्कारको प्रक्रिया अगाडि बढाउन अनुरोध हुन्छ । मृत्यु संस्कारको घरमा गर्ने जति विधि लामाले सकेपछि लासलाई जंगलतिर लाने प्रक्रिया अगाडि बढाउँछ ।

लासलाई जंगलमा लानु अगाडि कपडा फेरिदिन्छ । नयाँ कपडा फेरिदिएपछि लासलाई सेतो कपडाले बेर्दछ । लासको कुम र टाउकोमा अबिर तथा कुममा खादा लगाई टाउकोमा पञ्चबुद्ध अंकित चित्र भएको लाइदिन्छ । त्यसपछि लामाहरु आफ्ना विभिन्न सामाग्रीहरु बजाउँदै अघि–अघि र लास बोक्ने छोरा, ज्वाइँ, आफन्त र मलामीहरु पछि–पछि चिहानघारीतिर लाग्दछ । चिहानघारीमा पु¥याइसकेर लासलाई भुइँमा राखी मृतकको आत्मा शान्तिको लागि भनेर घरकोले र आफन्तहरुले १०८ देखि १००० वटासम्म बत्ति बाल्दछ ।

तामाङ जातिमा बाल बच्चा, धामी झाँक्री र औतारी लामाहरुको मृत्यु भएको हो भने जलाउने काम कहिल्यै पनि गर्दैनन् । ती मृतकका लासलाई चिहानघारीमा लगेर खाल्डो खनेर माटोले पुर्ने गर्दछ । तर अन्य उमेरका मरेको खण्डमा जलाउँछ । तामाङ जातिले जहिले पनि सिधैं ठाडो चिता बनाउने गर्दछ । लोग्ने मानिसको मृत्यु भएको हो भने नौ खाप र महिलाको मृत्यु भएको हो भने सात खाप दाउराको चिता बनाउँछ । तामाङ जातिले चिता बनाउँदा जंगलको रुखहरु अंगेरी र चिलाउनेको दाउरा कहिल्यै पनि प्रयोग गर्दैनन् । लासको अन्तिम संस्कार गरी सकेपछि मलामीहरुलाई त्यही खाजा खुवाउँछ । मलामीहरु घर फर्केर आउँदा चिहानघारीतिर फर्काएर काँडा र बलेको आगोको अगुल्टो बाटोमा राखिएको हुन्छ । जुन काँडा र अगुल्टोलाई नाघ्दै मलामीहरु आउनु पर्ने हुन्छ । मलामीहरु घरमा पुगेपछि पानीले नुहाएर मात्र घरभित्र पस्नु पर्ने हुन्छ । घरभित्र पस्दा तितेपातीको पानीले छर्कन्छ । अनि मलामीहरुलाई भुटेको खाजा र जाँड ख्वाई लामाले चोख्याउँछन् ।

तामाङ जातिमा किरिया बार्दाखेरी हिमाली जनजातिको प्रभाव परेको ठाउँमा बसोबास गर्ने तामाङहरुले खासै किरिया बार्ने गर्दैनन् । तर, हिन्दु धर्मको प्रभाव रहेको ठाउँमा बसोबास गर्नेहरुले तेह्र दिनसम्म किरिया बार्ने गर्दछ । अनि तीन दिनमै घेवा (सुद्घाइँ) गर्दछ । घेवा ४९ दिन या ०६ महिनासम्ममा पनि गरिन्छ । तामाङ जातिको मानिसको मृत्यु भएपछि पितृहरुको उद्धार र सम्झनाको लागि ठाउँ–ठाउँमा माने (चैत्य) बनाइदिने गर्दछ । प्रायःजसो माने बनाउँदा मानिसहरु हिँड्ने बाटोलाई ध्यान दिई बनाउने गर्दछ । बटुवाहरुले मानेलाई दायाँ पारेर हिँडेमा धर्म मिल्छ भन्ने तामाङ जातिमा विश्वास छ । माने बनाइसकेपछि गाउँले तथा आफन्तहरुलाई भोज ख्वाउने गर्दछ ।

सन्दर्भ सामाग्री

१ लेखक रामप्रकाश समथिङ, जिल्ला विकास समितिको कार्यालय फिदिम, पाँचथर र नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ जिल्ला समन्वय परिषद् पाँचथरद्वारा प्रकाशित– पाँचथरका आदिवासी जनजातिहरु जेष्ठ–२०६६
२ लेखक प्राज्ञ इन्द्रबहादुर गुरुङ, काशीपरी गुरुङद्वारा प्रकाशित तमु (गुरुङ) सांस्कृतिक दिग्दर्शन–असोज २०६८
३ लेखकद्वय ताम्ला उक्याव र श्याम अधिकारी, श्री ५ को सरकार (हाल नेपाल सरकार) स्थानीय विकास मन्त्रालय राष्ट्रिय जनजाति विकास समिति काठमाडौंद्वारा प्रकाशित नेपालका जनजातिहरु बैशाख–२०५७
४ लेखक मधुसुदन पाण्डेय, पैरबी प्रकाशनद्वारा प्रकाशित नेपालका जनजातिहरु– २०६१
५ सम्पादक पवन चामलिङ ‘किरण’ निर्माण प्रकाशन गुम्पा घुर्पिसे, नाम्ची, दक्षिण सिक्किमद्वारा प्रकाशित वर्ष १९, अंक ३४—निर्माण संस्कृति विशेषाङ्क, अप्रिल– सन् १९९९
६ लेखक डा.हर्क गुरुङद्वारा लिखित नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघद्वारा प्रकाशित–जनजाति सेरोफेरो मे—२००६
(अर्को अंकमा भुजेल जातिबारे लेख प्रकाशन गरिनेछ ।)






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको अध्यक्षमा युनिका गुरुङ चयन

तेलअविव - अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको १०औं वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा सम्पन्न भएको छ ।संस्थाका... बाँकी यता

tamang online / June 20, 2022

चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै मुद्धा दर्ता

याम्बु - चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, लिसन्खुपाखर गाउँपालिका... बाँकी यता

tamang online / June 13, 2022

 Photo Gallery

 Music videos

बिज्ञापनका लागि:
 [email protected]
लेख, रचना र समाचारका लागि:
 [email protected]
सामाजिक संजाल तर्फ:
सर्वाधिकार © 2012 - 2023: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution