हेडलाईन

तामाङ समाज क्यानाडाको तेश्रो अधिवेशन सम्पन्न         तामाङ सोसाईटी अफ सिड्नीको अध्यक्षमा विशाल तामाङ चयन         नेफिन इजरायलको अध्यक्षमा कुमार आङ्देम्बे चयन         ग्याल्थुमकी मृगौला पिडितलाई वडाअध्यक्ष द्वारा सकलित रकम हस्तान्तरण         नेफिन इजरायलको ११ औ वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा हुदै         रोमानियामा पहिलो पटक बुद्ध जयन्तीको पावन अवसरमा शान्तिपुर्न -याली सुसम्पन्न ।         क्यानाडाको मिस्सीसागामा २५६७ औं बुद्ध जयन्ती समारोह सम्पन्न         नेवा: खल: इजरायलले साधारण सभा तथा फोटो प्रतियोगिताको आयोजन गर्दै         नेपाल तामाङ घेदुङ रोमानियाको पहिलो अधिवेशन भव्यताका साथ सम्पन्न         रोमानियामा निधन भएका तामाङको शब नेपाल पुग्यो         मृगौला पिडितलाई आर्थिक सहयोग         तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिकाको अध्यक्षमा बुद्धिमान तामाङ निर्वाचित         प्रतिभाशाली तामाङ संचारकर्मी दीपेन्द्र दोङ तामाङको निधन         प्रदेश नम्बर १ को पुन:नामाकरण आन्दोलनका घाइते लिम्बुको मृत्यु ,शहिद घोषणा गर्न माग         क्यानाडामा छक्का पन्जा-४ पहिलो दिन हाउसफूलको साथ् प्रदर्शन        

४० वर्षमा पनि किन इरानलाई झुकाउन सकेन अमेरिकाले ?

इरानी क्रान्तिको ४०औं वर्षगाँठले पश्चिमी शक्तिहरूलाई आत्ममन्थनको सुनौलो अवसर दिएको बताइएको छ । इस्लामी गणतन्त्र इरानसँग पश्चिमले चार दशकसम्म असहमति जनाएको भए पनि न त इरानले घुँडा टेक्यो, न त यस इलाकामा शान्ति नै स्थापना भयो । अमेरिकामा डोनल्ड ट्रम्प राष्ट्रपति भएपछि अमेरिका र इरानबीचको शत्रुता झनै बढेको छ ।

सन् १९७१ मा युगोस्लाभियाका तत्कालीन राष्ट्रपति जोसेप टिटो, मोनाकोका राजकुमार रेनिअर र राजकुमारी ग्रेस, अमेरिकाका उपराष्ट्रपति सिप्रो एग्नेऊ र सोभियत संघका नेता निकोलाई पोगर्नी इरानी शहर पर्सिपोलिसमा भेला भएका थिए ।

उनीहरू सबै एक शानदार पार्टीमा भाग लिइरहेका थिए । पार्टीको आयोजना इरानी शाह रजा पहलवीले गरेका थिए । तर यसको आठ वर्षभन्दा कम समयमा इरानका नयाँ नेता आयातोल्लाह रुहोल्लाह खमेनी सत्तामा आए र उनले उक्त पार्टीलाई शैतानी संज्ञा दिए ।

सन् १९७९ मा इरानमा इस्लामिक क्रान्तिअघि खोमेनी टर्की, इराक र पेरिसमा निर्वासित जीवन बिताइरहेका थिए । शाह पहलवीको नेतृत्वमा इरानको पश्चिमीकरण भइरहेको तथा अमेरिकामाथि निर्भरता बढिरहेको भन्दै खोमेनीले आलोचना गरिरहन्थे ।

सन् १९५३ मा अमेरिका र बेलायतले इरानमा लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट छानिएका प्रधानमन्त्री मोहम्मद मोसादेगलाई अपदस्थ गरेर पहलवीलाई सत्ता सुम्पिएका थिए । मोसादेगले इरानको तेल उद्योगलाई राष्ट्रियकरण गरेका थिए र उनी शाहको शक्ति घटाउन चाहन्थे ।

विदेशी नेतालाई शान्तिकालमा अपदस्थ गर्ने कामको पहिलो शुरूआत अमेरिकाले इरानबाटै गरेको हो । पछि गएर अमेरिकाको परराष्ट्रनीतिको यो एक अंग नै बन्यो ।

सन् १९५३ मा इरानमा अमेरिकाले गराएको कूको परिणामस्वरूप सन् १९७९ को क्रान्ति भयो । त्यसपछिको ४० वर्षमा इरान र पश्चिमबीचको कटुता अन्त्य भएन ।

इरानमा क्रान्तिपछि आएको रूढिवादिताका विषयमा प्रोजेक्ट सिन्डिकेटले आफ्नो एक रिपोर्टमा जर्मन दार्शनिक हाना एरेन्टको एक टिप्पणीको उल्लेख छ । एरेन्टको भनाइ थियो, ‘अधिकांश उग्रक्रान्तिकारीहरू क्रान्तिपछि रूढिवादी बन्छन् ।’

खोमेनीको विषयमा पनि यही कुरा सही ठहर्छ । सत्तामा आएपछि खोमेनीको उदारतामा परिवर्तन आयो । उनले आफूलाई वामपन्थी आन्दोलनबाट अलग्याए ।

उनले विरोधी आवाज दबाउन शुरू गरे र इस्लामिक गणतन्त्र र इरानको लोकतान्त्रिक आवाजबाट दूरी कायम गर्न थाले ।

क्रान्ति सफल भएपछि इरान र अमेरिकाबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध अन्त्य भयो । तेहरानमा इरानी विद्यार्थीहरूको एक समूहले अमेरिकी दूतावास कब्जामा लिए र ५२ अमेरिकी नागरिकलाई ४४४ दिनसम्म बन्धक बनाए ।

यसमा खोमेनीको मौन समर्थन रहेको बताइएको छ । अमेरिकामा रहेका शाहलाई पठाउन उनीहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति जिम्मी कार्टरसँग माग गरे । शाह न्युयोर्कमा क्यान्सरका उपचार गराउन गएका थिए ।

रोनल्ड रेगन अमेरिकाका राष्ट्रपति नबनुन्जेल बन्धकहरूलाई मुक्त गरिएन ।

यसबीच सद्दाम हुसेनले सन् १९८० मा इरानमाथि आक्रमण गरे । इरान र इराकबीच आठ वर्षसम्म हिंस्रक युद्ध मच्चियो । यस युद्धमा अमेरिकाले सद्दामलाई साथ दियो । सोभियत संघले पनि सद्दामलाई सहायता दियो ।

यो युद्ध एक सम्झौताका साथ अन्त्य भयो । युद्धमा कम्तीमा पाँच लाख इरानी र इराकी मारिएका थिए । इराकले इरानमा रासायनिक हतियार प्रयोग ग–यो । यसको असर इरानमा लामो समयसम्म देखियो ।

यही समयदेखि इरानले आणविक बमको सम्भावनामा विचार गर्न थाल्यो । अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति आइजनहावरको समयमा इरानमा शाहको शासन चलिरहँदा इरानले परमाणु ऊर्जा संयन्त्र बनाउने कोशिश गरेको थियो ।

इरानले परमाणु कार्यक्रममा काम गर्न शुरू गरेपछि सन् २००२ मा लुकाएर राख्यो । अमेरिकाको कूटनीतिक समीकरण बदलिएपछि त्यसमा नाटकीय परिवर्तन आयो ।

अमेरिकाले सद्दाम हुसेनको समर्थन गर्न बन्द ग–यो र इराकमाथि आक्रमणको तयारी ग–यो । अमेरिकाको यो विनाशकारी निर्णयले इरानलाई महत्त्वपूर्ण रणनीतिक फाइदा पुग्यो ।

तर अमेरिकाका राष्ट्रपति जर्ज डब्ल्यु बुशले एक्सिस अफ एभिल भनेर इरानलाई पनि आलोचना गरे ।

पछि गएर युरोपले इरानसँग आणविक कार्यक्रममाथि कुराकानी गर्न थाल्यो । हाभिएर सोलाना त्यतिखेर युरोपेली संघको प्रतिनिधिका रूपमा इरानसँग कुराकानी गरिरहेका छन् ।

सन् २०१३ मा हसन रूहानी फेरि निर्वाचित हुँदा विश्व समुदायले आणविक कार्यक्रमका विषयमा कुरा शुरू ग–यो ।

दशकौंको शत्रुतापछि ओबामा प्रशासनले सन् २०१५ मा जोइन्ट कम्प्रिहेन्सिभ प्लान अफ एक्सन बनायो । यसलाई ठूलो राजनीतिक सफलताका रूपमा हेरियो ।

ओबामाको कार्यकाल सकिएपछि ट्रम्प राष्ट्रपति बने र उनले एकतर्फी रूपमा यो सम्झौतालाई रद्द गरिदिए । ट्रम्प प्रशासनले इरानमा नयाँ प्रतिबन्ध लगायो ।

इरानसँग व्यापार गर्ने देशले अमेरिकासँग व्यापारिक सम्बन्ध राख्न नसक्ने भनी ट्रम्पले धम्की दिए ।

यसको परिणामस्वरूप इरानको विषयमा अमेरिका र युरोपबीचको मतभेद खुलेर सार्वजनिक भयो । युरोपेली संघले इरानसँग भएको आणविक सम्झौतालाई बचाउने कोशिश गरेको भए पनि ट्रम्पले टेरेनन् । इरान फेरि एकपटक संकटमा परेको छ ।

विगत ४० वर्षमा इरानले अनेकौं संकट झेलेको छ तर यसपटकको संकट कम दुःखदायी छैन । धेरै विशेषज्ञहरू ट्रम्पले शत्रुतापूर्ण नीति अपनाएर यस क्षेत्रमा शान्ति स्थापना गर्न सक्दैनन् र उनले इरानसँग कुराकानी गर्नुपर्ने मान्यता राख्छन् ।

बीबीसी हिन्दीबाट

फागुन १३, २०७५






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

"प्रावास मा आफनो भाषा , धर्म कला र संस्कृति को जगेर्न गर्नै " भन्ने मुल नारालाई आत्मसात गर्दै सन् ०१।०१।२०२३ का... बाँकी यता

Phursang Lama / February 18, 2024

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

  रोमानिया । नेपालीहरुको आकर्षक गन्तव्य बन्दै गएको युरोपेली मुलुक रोमनियासँग नेपालले द्विपक्षीय श्रम... बाँकी यता

Phursang Lama / October 7, 2023

 Photo Gallery

  • अमेरिकास्थित दुई तामाङ संस्थाबिच एकता हुने

  • नेपाल तामाङ घेदुङको कोन्ज्योसोम घोषणा पत्र २०७४ सार्वजनिक

  • फोनिजको अध्यक्षमा डण्ड गुरुङ निर्विरोध निर्वाचित

  • अभिनेत्री पूर्णिमा लामा तामाड – म रुन्चे कहाँ हो र ?’

  • चर्चित मोडल स्मिताका सात कामुक फोटो सार्वजनिक(फोटोफिचर)

  • लुम्बिनीमा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन गर्ने तयारी

  • नेपाल तामाङ घेदुङको राष्ट्रिय बिधान-सभा चैत २३ र २४ गते

  • पहिचानको मुद्दा कहाँ पुगेर अत्कियो ?

  • यस्तो छ – नमस्कार गर्नुको कारण र महत्व

  • स्वयम्भुमा १३ पटक परिक्रमा र सरसफाई कार्यक्रम सम्पन्न (फोटो सहित)

  • महिलाले ध्यान दिने पुरुषका ७ चिज

  • प्रधानमन्त्री प्रचण्डले तामाङ संस्कृति भवन बनाउन सहयोग गर्ने घोषण,कुलमान घिसिङको प्रशंसा

  • राष्ट्रिय सोनाम ल्होछारको अवसरमा तामाङ ह्वाइखा (कविता ) प्रतियोगिता हुने

  • तमु ल्होसार के हो र कसरी मनाईन्छ ?

  •  Music videos

  • नेपालले गर्यो नयाँ नक्सा सार्वजनिक

  • भारतले जबरजस्ती हटाउन लगायो नेपाल भारत सम्बन्धि बीबीसीको डकुमेण्टी

  • तामयिक लिपी र सम्भोटा लिपीमा फरक के छ ? लेख्ने तरिका सहित

  • ‘तिम्रो घरको वरिपरि’ युट्युब ट्रेन्डिङ नम्बर १ मा (भिडियो)

  • मिस तामाङ २०१८ का सहभागीहरु तामाङ भुषभुषा र डम्फुको साथमा तामाङ भाषाको गीत गाउदै

  • तीनकुनेमा आयोजित सोनाम ल्होछार कार्यक्रममा सुरक्षाकर्मीले हस्तक्षेप किन गर्यो ? भिडियो हेर्नुहोस् …

  • मिस तामाङ प्रतियोगिता २०१८ को भाग -१ , मन पर्नेलाई भोट हाली जिताऊ (भिडियो)

  • तामाङ सेलो ‘ल्होछार पर्वमा …. सुनिता पाख्रिन तामाङ

  • बालवालिका केन्द्र खोलेर बाल ब्यापार गर्ने प्रशासनको नियन्त्रणमा (जनतासंग सिधा कुरा)

  • बिज्ञापनका लागि:
     [email protected]
    लेख, रचना र समाचारका लागि:
     [email protected]
    सामाजिक संजाल तर्फ:
    सर्वाधिकार © 2012 - 2024: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution