हेडलाईन

भोजपुर सेवा समाज इजरायलको छैठौ साधारणसभाबाट अध्यक्षमा सुमिन पाख्रिन तामाङ चयन         इजरायलमा २८ औ विश्व आदिवासी दिवस भव्यताको साथ मनाउने         इजरायलमा हरितालिका तिज मेघा महोत्सव २०७९ सांस्कृतिक कार्यक्रम हुदै         नेपाल मगर संघ शाखा इजरायलको अध्यक्षमा सुर्य बहादुर राना मगर चयन         प्रवासी नेपाली मंच इजरायलको अध्यक्षतामा ज्योती शर्मा चयन         इजरायलमा मङ्गोलियन हार्ट ब्याण्ड सहित लाइभ कन्सर्ट हुदै         ह्योल्मो समाज इजरायलको १६ औं बार्षिकोत्सव तथा नवौं साधारण सभा हुदै         इजरायलमा गठबन्धन सरकार ढल्यो, लापिड कामचलाउ प्रधानमन्त्री बन्ने         नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ इजरायलको अध्यक्षमा नानीमाया योन्जन तामाङ चयन         मातृभाषाको विकल्पमा ऐच्छिक विषय गणित, कम्प्युटर राखिएकोमा हटाउन माग         राष्ट्रिय नेवा: खल: इजरायलको अध्यक्षमा राजकुमारी श्रेष्ठ चयन         प्रवासी नेपाली मंच इजरायलको दोश्रो अधिबेशन हुदै         इजरायलमा सिसेक्पा तङनाम ५०८२ सांगीतिक धमका कार्यक्रम हुदै         किराँत राई यायोख्खा इजरायलको अध्यक्षमा दिप कुमार थुलुङ् राई चयन         नेपाली समाज इजरायलको ऐतिहासिक तेस्रो स्थापना दिवस मनाउदै        

बुद्ध र बौद्ध धर्मबारे बुझाइमै समस्या,भ्रम चिर्ने भन्दा बढाउने काम बेसि

बुद्ध र बौद्ध धर्मबारे बुझाइमै समस्या बुद्धलाई मानवताको पाठमा सीमित गर्नु संकुचित दृष्टिकोणबाट हेर्नु र बुझ्नु हो ।

हालै सिरियामा भएको नरसंहारको घटनामा प्रतिक्रिया दिने क्रममा अभियन्ता उत्तम निरौलाले सामाजिक संजाल फेसबूकमा ‘सिरियामा मानवताको पाठ सिकाउन नयाँ गौतम बुद्धको जरुरत छ’ भनेर लेखे ।

२०७२ वैशाखको महाभूकम्प र त्यसपछिका परकम्पहरूले त्राहिमाम् पारिराख्दा पनि सामाजिक संजालमा विभिन्न देवदेवीप्रति गुनासो पोख्ने क्रममा केहीले गौतम बुद्धको नाम पनि उल्लेख गरे ।

नेपाली समाजमा बुद्ध र बौद्ध धर्मका सम्बन्धमा जिज्ञासा बढेसँगै सही जानकारीको अभाव र पूर्वाग्रहका कारण पृष्ठभूमिअनुसार बेग्लै बुझाइ बनिरहेको देखिन्छ ।

गीत–संगीत, कविता, आख्यान र चित्रकलामा समेत अभिव्यक्त हुने गरेका बुद्ध र बौद्ध धर्म सम्बन्धी कतिपय बुझाइमा सर्जकहरू नै भ्रमित हुन पुग्छन् । जसबाट भ्रम चिर्ने भन्दा बढाउने काम भइरहेको छ ।

‘बुद्ध’ शब्दलाई व्यक्तिवाचक नामका रूपमा बुझ्नु र बुझाउनु नै भूल हो । जसले बोधि (ज्ञान) प्राप्त गर्छ ऊ बुद्ध हो । बौद्ध साहित्यमा तण्हंकर, मेधंकर, शरणंकर, दिपंकरलगायत २८ मानव बुद्धको नाम ज्ञात छ ।

तिनैमध्ये एक हुन्– गौतम बुद्ध (ई.पू. ५६३–४८३) । यिनीहरू सम्यक्सम्बुद्ध हुन् । यिनै सम्यक्सम्बुद्धका धर्मोपदेश सुनेर तथा ध्यानाभ्यास गरेर जन्म–मृत्युको चक्र नष्ट गरेका अर्हन्तहरू ‘श्रावक बुद्ध’ हुन् । पूर्वजन्मको पुण्यको प्रभावले बुद्धत्व प्राप्त गर्नेहरू बुद्ध कहलाउँछन् । यस्तो लाभ जो–कोही साधकले गर्न सक्छन् । विष्णुको नवौं अवतार वा ‘बुद्ध’ भनेर ‘गौतम बुद्ध’ लाई चिन्नु वा चिनाउनुको अर्थ छैन ।

समाजमा पहिल्यैदेखि दुई धार कायम छ– अलौकिक संसारको कल्पना र अलौकिकतालाई पूर्णतः अस्वीकार गर्ने भौतिकवादी दृष्टिकोण । पूर्वजन्म र पुनर्जन्म तथा असंख्य जन्महरू नै दुःख हुन् भन्ने मानेर त्यसबाट मुक्त हुनु बौद्ध धर्म–दर्शनको एकमात्र अभीष्ट हो ।

मृत्युपछि कर्मफलको सिद्धान्तअनुसार अन्य योनीमा जन्मन जाने र पुनः मनुष्य योनीमा आउने तथ्यप्रति बौद्ध धर्मका कुनै पनि सम्प्रदायमा विमति छैन । यसअनुसार तिर्यक्, प्रेत, देव आदि गतिहरूको अस्तित्व र विभिन्न लोकहरूको विश्वास गरिन्छ । यी कुरालाई भौतिकवादीहरू विज्ञानसम्मत नभएको भन्दै अस्वीकार गर्छन् ।

गौतम बुद्ध पनि भौतिकवादी रहेको तर अनुयायीहरूले स्वर्ग–नर्क, पूर्वजन्म र पुनर्जन्मको कल्पना गरेर बुद्धको शिक्षामा विकृति ल्याएको आक्षेप लगाउँछन् ।

आत्मा, परमात्मा, ईश्वर, अपौरुषेय वेद जस्ता कुरालाई अस्वीकार गरेकै आधारमा गौतम बुद्धलाई भौतिकवादी मान्नेहरूसँग सोध्नुपर्ने भएको छ– स्वयं गौतम बुद्धले भौतिकवादलाई मिथ्यादृष्टि भनेको र जीवन प्रवाहलाई यही जीवनमा सीमित राखेर नहेर्नु भनेर दिएको उपदेशलाई के भन्ने ?

बुद्ध मार्गदर्शक मात्रै हुन् । मैत्री र करुणाले ओतप्रोत बुद्ध अरूको हितका लागि अनेक उपाय र कौशलले धर्मबोध गराउने तथा हितमा काम गर्ने गर्छन् ।

मार्गदर्शकको कुरा नमान्नेलाई भने बुद्धले पनि केही गर्न नसक्ने कुराको दृष्टान्त भिक्षु देवदत्त (नाताले गौतम बुद्धको मामाको छोरा एवं साला तर काकाका छोरा भनिएको पाइन्छ) र देवदहका सुप्पबुद्ध (नाताले मामा एवं ससुरा) को पतनलाई लिन सकिन्छ ।

मृत व्यक्तिलाई ब्यूँताइदिने काम बुद्धबाट हुँदैन, बरु मान्छे एक दिन मर्नै पर्ने सत्य बोध गराउने गर्थे भन्ने कुरा कृषागौतमीको प्रसङ्गबाट बुझ्न सकिन्छ । यज्ञमा बलि दिन तयार पारिएका हजारौं पशुको ज्यान जोगाउन बुद्धले कुनै अलौकिक चमत्कार नगरी कोशलका राजा प्रसेनजितलाई हिंसाकर्महरू अकुशल भएको कुरा बुझाए ।

कसैले अकुशल कर्म गर्छ भने त्यो पापबाट मुक्ति दिने कार्य बुद्धबाट हुँदैन । गौतम बुद्ध न कसैलाई श्राप दिन्छन् न ‘तथास्तु’ भनेर वरदान । बरु, कर्मअनुसार स्वतः फल प्राप्त हुने उपदेश दिन्छन् ।

भुईंचालो जानु प्राकृतिक कुरा हो, जसलाई रोक्ने, छेक्ने कुरा बुद्ध र बौद्ध धर्ममा हुँदैन । बुद्धलाई मानवताको पाठमा सीमित गर्नु संकुचित दृष्टिकोणबाट हेर्नु र बुझ्नु हो । बुद्ध समस्त प्राणीप्रति करुणा राखेर उपदेश दिन्थे । त्यतिबेला पनि युद्धहरू हुन्थे । बुद्ध भए युद्ध हुँदैन भन्ने मान्यता आजभोलिको कल्पना मात्र हो ।

कतिपय साहित्यकारहरू बुद्धको खाँचो महसूस गर्दै ‘फेरि आऊ’ भनी आह्वान गर्छन् । अवतारवादको प्रभावमा गरिने यस्ता आह्वानसँग बुद्ध र बौद्ध धर्मको कुनै सम्बन्ध छैन ।

लुम्बिनी वनमा जन्मेका गौतम बुद्ध ८० वर्षको उमेरमा कुशीनगरमा महापरिनिर्वाण हुनुको अर्थ हो, फेरि जन्मनै नपर्ने गरी जन्म–मरणको चक्र नै समाप्त भइसक्नु । फेरि आऊ भनेर आह्वान गर्नुको एउटै अर्थ हुन्छ– बुद्धत्व प्राप्तिमा अविश्वास ।

केही आइपर्दा ‘नयाँ गौतम बुद्ध’ को जरुरत देख्नु तथ्यसँग नमिल्दो छ । बरु ‘अर्को बुद्ध’ भन्दा हुन्छ, तर बुद्धको उपदेशबारे मान्छेहरू जानकार हुन्जेल ‘अर्को बुद्ध’ आउँदैनन् भन्ने मान्यता छ ।

– वसन्त महर्जन/हिमाल खवर पत्रिका बाट






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको अध्यक्षमा युनिका गुरुङ चयन

तेलअविव - अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको १०औं वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा सम्पन्न भएको छ ।संस्थाका... बाँकी यता

tamang online / June 20, 2022

चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै मुद्धा दर्ता

याम्बु - चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, लिसन्खुपाखर गाउँपालिका... बाँकी यता

tamang online / June 13, 2022

 Photo Gallery

 Music videos

बिज्ञापनका लागि:
 [email protected]
लेख, रचना र समाचारका लागि:
 [email protected]
सामाजिक संजाल तर्फ:
सर्वाधिकार © 2012 - 2022: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution