हेडलाईन

इजरायलमा मंगोलियन हार्ट लाईभ कन्सर्ट सम्पन्न,राजु लामालाई दोसाल्ला ओढाएर सम्मान         लोकप्रिय गायक राजु लामा सहित मंगोलियनहार्टका कलाकारहरु इजरायल आईपुगे         इजरायलमा महाकबि सिद्धीदास महाजूको १५५ औ जन्म जयन्तीको अबसरमा साहित्यिक कार्यक्रम हुदै         नेपाल तामाङ घेदुङ बहराईनको ५ औं अधिवेशनबाट अध्यक्षमा श्रवण बम्जन तामाङ चयन         भोजपुर सेवा समाज इजरायलको छैठौ साधारणसभाबाट अध्यक्षमा सुमिन पाख्रिन तामाङ चयन         इजरायलमा २८ औ विश्व आदिवासी दिवस भव्यताको साथ मनाउने         इजरायलमा हरितालिका तिज मेघा महोत्सव २०७९ सांस्कृतिक कार्यक्रम हुदै         नेपाल मगर संघ शाखा इजरायलको अध्यक्षमा सुर्य बहादुर राना मगर चयन         प्रवासी नेपाली मंच इजरायलको अध्यक्षतामा ज्योती शर्मा चयन         इजरायलमा मङ्गोलियन हार्ट ब्याण्ड सहित लाइभ कन्सर्ट हुदै         ह्योल्मो समाज इजरायलको १६ औं बार्षिकोत्सव तथा नवौं साधारण सभा हुदै         इजरायलमा गठबन्धन सरकार ढल्यो, लापिड कामचलाउ प्रधानमन्त्री बन्ने         नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ इजरायलको अध्यक्षमा नानीमाया योन्जन तामाङ चयन         मातृभाषाको विकल्पमा ऐच्छिक विषय गणित, कम्प्युटर राखिएकोमा हटाउन माग         राष्ट्रिय नेवा: खल: इजरायलको अध्यक्षमा राजकुमारी श्रेष्ठ चयन        

यसरी आएको थियो फागुन ७ – रामहरी जोशी

– रामहरी जोशी

२००७ अघि नेपाली कांग्रेसले संचालन गरेको सशस्त्र आन्दोलनका योद्धा ,  नेपाली कांग्रेसको स्थापना देखि पार्टी रहेका रामहरि जोशी । उनले पार्टीको सदस्य लिएको नलिएको थाहा छैन । तर, पार्टीले संचालन गरेका गतिविधि र आन्दोलनका साथ फागुन ७ गते कसरी आएको थियो भन्ने एक एक थाहा छ । उनी भन्छन्, ‘राजा त्रिभुवन जिम्मेवार नहुँदा र तात्कालिन भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुको मुट्ठीको माखा बनिदिदा नेपालमा प्रजातान्त्रिक व्यस्था फस्टाउन सकेन ।’ उनका अनुसार त्रिभूवन जिम्मेवार भएदिएको भए सातसालको असपासमै संविधानसभा (संविधान परिषद)बाट संविधान बन्थ्यो । रामहरि जोशीकै शब्दमा पढौ, कसरी आएको थियो त फागुन ७ ।

नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस बनारसमा स्थापना भएपछि गणेशमान जी र म कलकत्तामा बसेर काम गर्थ्यौ। हामी त्यहाँ काम गर्दैगर्दा सुवर्णजीले पनि पार्टी खोल्नुभएको रहेछ । उहाँहरूले सशस्त्र आन्दोलनको तयारी गर्नुभएको रहेछ । हामी चाही अहिंसावादी आन्दोलनको नीतिमा थियौं । पैसा नभएर हामी सार्है अप्ठेरोमा थियौं । उता शुवर्णजीहरू काम गर्ने भन्छे नभएर भएको पैसा पनि जतातै दुरुपयोग भइरहेको ।

त्यतिबेला नैं वीपीलाई विराटनरबाट पक्राउ गरेर पैदल मार्गबाट काठमाडौं ल्याइयो । वीपीले जेलबाट नैं श्रीमती सुशीलाका नाममा पत्र लेख्नुभएछ । त्यो पत्रमा उहाँले मिल्छ भने साथीहरुलाई पुर्याइदिनु, मिल्दैन भने च्यातेर फालिदिनु साथमा नराख्नु भन्नुभएको रहेछ । त्यही पत्रमा उहाँले आव्हान गर्नुभएको रहेछ राणाजीहरुलाई समाप्त पार्न चाहने कोही छ भने सहकार्य गर्न । त्यो पत्रमा वीपीले जसरी भएपनि राणाहरूलाई खत्तम पार्ने भनेर लेख्नुभएको रहेछ । जसरी भएपनि भन्ने शब्दमा विवाद भयो । गणेशमानजीले यसको विरोध गर्नुभयो । गिरिजाबाबुले पनि जे पनि भनेको त हतियारको बलमा पनि हुन्छ, त्यो त हाम्रो नीति होइन सान्दाजुले के लेखेको भनेर विरोध गर्नुभयो, अन्यले पनि विरोध गरे । तर त्यो पत्र दिल्लीको एक अंग्रेजी पत्रिकाले छापेपछि पढेर शुवर्णजी सहमत हुनुभएछ ।

३३ दिनसम्मको अनसनपछि वीपी जेलमुक्त भएर कलकत्ता पुग्नुभयो, त्यसपछि शुवर्णजीसँग भेट भयो, कुराकानीभयो । उहाँहरु कामगर्ने मान्छे नभएर समस्यामा हामेरू पैसा नभएर समस्या । दुवैलाई खोजेजस्तै भयो । वीपीसहितको बहस कलकत्तामै भयो, सशस्त्र क्रान्ति गर्ने नगर्ने बहसमा वीपीले सशस्त्र क्रान्ति गर्ने भन्ने तर्क राखेपछि राणालाई खत्तम पार्नसकिन्छ भने गर्ने भनेर सबैजना सहमत भए । त्यही नीति पारित भयो । त्यहीको टाइगर सिनेमा हलमा भएको सम्मेलनले पार्टी एकीकरण गर्यो । एकीकृत पार्टीका नाम नेपाली कांग्रेस राखियो ।

मलाई नेपालको अवस्था बुझ्न पठाइयो, मैले भुगोलपार्कमा आएर मिटिङ गरे । अनि फर्किए । भारतको २००६ साल भदौंमा बैरगनिया अधिवेशन भयो । मातृकाबाबुलाई पार्टी सभापति चनय गर्यो । उहाँलाई नैं सर्वोच्च कमाण्डर तोकियो, राणा विरुद्ध सशस्त्र क्रान्तिको रणनीति पारित भयो । मातृकाबाबुले भनेको कुरामा प्रश्न उठाउन नपाइने भयो । त्यहीबाट केआइसिंहले पार्टी छोडेर गए । कात्तिक देखि सशस्त्र क्रान्ति सुरू भयो । पूर्वतिर नारदमुनी थुलुङको नेतृत्वमा र वीरगञ्ज लगायतका ठाउँबाट मुक्ति सेनाले आक्रमण थाल्यो । राणाहरूले ब्रिटिसको सहयोग मागे तर इण्डिया स्वतन्त्र भइसकेकाले सहयोग गर्न नसक्ने कुरा ब्रिटिसहरूले बताएपछि राणाहरू दिल्ली गएर कुरा बुझ्न थाले ।

वीरगञ्जबाट आक्रमण थालियो । राणाका सेनाले दुइजनाको हत्या गरिदिए । त्यसपछि विराटनगर, भैरहवा लगायतका क्षेत्रबाट पनि आक्रमण सुरु गरियो । दुइमहिनापछि आधाजस्तो देश कब्जा भयो । त्यसको दुइमहिनापछि राजा त्रिभुवन भारतीय दुतावासको सरणमा गए । तीनदिन पछि दुतावासले दिल्ली लग्यो । भारतकै सुझावमा दिल्ली वार्ताका लागि बोलाइयो ।

वीपी दिल्ली पुगेर त्रिभुवनलाई भेटे तर त्यसपछि पुनः वार्ताका लागि भेट्न दिइएन । राजा र वीपीका बीचमा पुलको काम तात्कालित भारतीय राजदुत सीपीएन सिंहले गरे । वीपीले म राजासँग कुरा गर्छु तपाइलाई किन भन्ने भन्नुभयो तर सीपीएनले भेट्ने वातावरण छैन मलाई भन्नुस् भने ।

त्यतिबेला राजा हामीसँग पनि बोल्न चाहेनन् उनी त नेहरूको मुठ्ठीको माखा भइसकेका रहेछन् । राजा, राणा र कांग्रेसकाबीच वार्ता हुँदैछ भनेर प्रचार गरियो तर कांग्रेस वार्तामा सहभागी थिएन । भारतले कांग्रेसले वैधानिक राजनीतिक बाटोबाट सत्तामा जाने सुझाव दियो, तर उसले लिने कांग्रेसलाई असहयोग गर्ने र राजालाई कब्जा गर्ने भूमिका देखियो ।
मोहनशमसेरलाई प्रधानमन्त्री बनाएर १४ जनाको मन्त्रीमण्डल बनाउनेगरी सम्झौता गरिएछ । मोहन शमसेरले सबै राजनीतिक बन्दीलाई रिहा गर्ने र राजनीतिक दल खोल्न प्रतिबन्ध नलगाउने घोषणा गरे । राजाले पनि त्यसलाई समर्थन गरेर अर्को वक्तव्य निकाले । राजाको वक्तव्य काठमाडौंमा हेलिकप्टरबाट छरियो । कांग्रेसले जारी राखेको युद्ध विराम गरेको घोषणा गरियो । मातृकाले भारतमै एउटा रेडियोबाट वक्तब्य दिए । तर, त्यो वक्तब्य आएपछि पनि केआईं सिंहले भैरहवाको युद्ध रोकेनन् ।

मलाई फागुन २ गते एड्भान्स पार्टीको रूपमा काठमाडौं पठाइयो । म एयरपोर्ट उत्रिने बित्तिकै आर्मी हतियार लिएर आयो । कुन पदको थियो थाहा भएन । तर, उसले ‘यु आर अन्डर एरेष्ट’ भन्यो । मैले इण्डियन एम्बेसीबाट आएको भन्नु भन्ने आदेशका आधारमा इण्डिएन एम्बेसीबाट आएको बताएँ । त्यसपछि दुतावासको प्रतिनिधि पुगेर ७ गते आउने नेतालाई गेष्ट हाउसमा कहाँ कहाँ राख्ने भनेर आदेश दिन थाल्यो ।

वीपीले राजा ७ गते आउने भएकाले ६ गते नै आउने निर्णय गर्नुभयो । राजासँग जाँदा आफ्ना समर्थक देखाउन नमिल्ने भएर एक दिन अघि आउने निर्णय थियो । मैले यहाँ आएर खबर गरे । धेरै मन्छे मलाई लाग्छ ५०, ६० हजार मान्छे एयरपोर्ट पुगे । तर, प्लेन आएन । पछि थाहा भयो । बुझ्दा राजाभन्दा अघि किन पठाउने भनेर रोकिदिएछ ।

फागुन ७ गते राजा त्रिभुवन, वीपी छुट्टा छुट्टै प्लेनबाट आउनुभयो । त्यहाँबाट सिधै दरवार गए । मलाई जान मन लागेन म दरवार गइन । पछि थाहा भयो राणा र कांग्रेसलाई छुट्टाछुट्टै टेन्टमा बस्ने व्यवस्था गरिएको रहेछ । राणाहरु बस्ने ठाउँ भरिएपछि कांग्रेसको टेन्टमा राणाहरु आएर बसेछन्, कांग्रेसका नेताहरू उभिनमा परेछन् ।

त्यत्रो आन्दोलनबाट ल्याएको प्रजातन्त्र त औंचित्यहिन जस्तै भयो । राणालाई नै प्रधानमन्त्री बनाइयो, आन्दोलन गर्नेको मनोबल गिराइयो । वीपीले परिबन्धमा परेको भन्दै त्यसबाट भाग्न नसक्ने अवस्था रहेको पछि बताउनुभयो ।
मोहनशमसेरको गृहमन्त्री वीपी बन्नुभयो । दिल्लीमा सम्झौता हुँदा टंकप्रसाद आचार्य मन्त्री बन्छु भन्दै त्यहाँ पुगेका थिए । तर, वीपीले ढिला भएको र राजा नेहरूको कब्जामा रहेकाले केही गर्न नसक्ने जवाफ दिनुभयो । टंकप्रसाद ७ गते पछिका दिनमा कम्युनिष्टहरुसँग मिलेर ‘दिल्ली संझौता धोका हो, नेपाली कांग्रेस भारतीय दलाल हो’ भन्दै आन्दोलन थाले ।
त्यही मोहनशमसेरका भाइ भतिजाले खोलेको गोरखादलले नांगो खुकुरी देखाएर आन्दोलन थाले । वीपीलाई निवासमै आक्रमणको प्रयास भयो । वीपीले गोली हान्दा एकजनाको मृत्यु भयो । मोहन शमसेरले त्यो आन्दोलन नियन्त्रण गर्न नचाहेर आन्दोलनकारीलाई नैं सहयोग गरेछि वीपीले राजीनामा दिनुभयो । पछि मातृकाबाबुको नेतृत्वमा सरकार बनाइयो ।
वीपीलाई किन बनाइएन थाहा छ ? भारतले वीपी आक्रमक स्वभावको छ, मातृका भएमात्र हुन्छ भनेछ । त्यसपछी त्रिभुवनले मातृकालाई बनाएको रहेछ ।

राजाको कदम देखेर वीपीले हामीले राजाका लागि यत्रो आन्दोलन गर्यो तर राजा नै हामीलाई सिद्धयाउन लाग्छन् भने राजा चाँही किन चाँहीयो भन्नुभयो र जिल्लाजिल्लामा कार्यकर्तासम्म पुर्याउनुभयो । वीपीलाई पक्राउ गरियो । ठुलो आन्दोलन भयो, सर्वोच्का न्यायाधिसले वीपीलाई थुन्न नमिल्ने आदेश दिदैं थुन्न आदेश दिने अधिकारीलाई चार आना जरिवाना गराए, र त्यही दिन बेलुका वीपीलाई रिहा गरियो । राजा न्यायाधिससँग असन्तुष्ट भएर अन्तरिम संविधानले न्यायलयलाई दिएको कानुनी अधिकार समेत खोसेर आफूमा निहित गरे ।

(नेपाली कांग्रेसले संचालन गरेको सशस्त्र आन्दोलनका योद्धा रामहरी जोशीसँग ओएनएसका सहकर्मी रमेश वाग्लेले गरेको कुराकानीमा आधारित)






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको अध्यक्षमा युनिका गुरुङ चयन

तेलअविव - अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको १०औं वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा सम्पन्न भएको छ ।संस्थाका... बाँकी यता

tamang online / June 20, 2022

चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै मुद्धा दर्ता

याम्बु - चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, लिसन्खुपाखर गाउँपालिका... बाँकी यता

tamang online / June 13, 2022

 Photo Gallery

 Music videos

बिज्ञापनका लागि:
 [email protected]
लेख, रचना र समाचारका लागि:
 [email protected]
सामाजिक संजाल तर्फ:
सर्वाधिकार © 2012 - 2022: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution