हेडलाईन

इजरायलमा मणिपूजा प्रवचन कार्यक्रम हुदै         इजरायलमा मंगोलियन हार्ट लाईभ कन्सर्ट सम्पन्न,राजु लामालाई दोसाल्ला ओढाएर सम्मान         लोकप्रिय गायक राजु लामा सहित मंगोलियनहार्टका कलाकारहरु इजरायल आईपुगे         इजरायलमा महाकबि सिद्धीदास महाजूको १५५ औ जन्म जयन्तीको अबसरमा साहित्यिक कार्यक्रम हुदै         नेपाल तामाङ घेदुङ बहराईनको ५ औं अधिवेशनबाट अध्यक्षमा श्रवण बम्जन तामाङ चयन         भोजपुर सेवा समाज इजरायलको छैठौ साधारणसभाबाट अध्यक्षमा सुमिन पाख्रिन तामाङ चयन         इजरायलमा २८ औ विश्व आदिवासी दिवस भव्यताको साथ मनाउने         इजरायलमा हरितालिका तिज मेघा महोत्सव २०७९ सांस्कृतिक कार्यक्रम हुदै         नेपाल मगर संघ शाखा इजरायलको अध्यक्षमा सुर्य बहादुर राना मगर चयन         प्रवासी नेपाली मंच इजरायलको अध्यक्षतामा ज्योती शर्मा चयन         इजरायलमा मङ्गोलियन हार्ट ब्याण्ड सहित लाइभ कन्सर्ट हुदै         ह्योल्मो समाज इजरायलको १६ औं बार्षिकोत्सव तथा नवौं साधारण सभा हुदै         इजरायलमा गठबन्धन सरकार ढल्यो, लापिड कामचलाउ प्रधानमन्त्री बन्ने         नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ इजरायलको अध्यक्षमा नानीमाया योन्जन तामाङ चयन         मातृभाषाको विकल्पमा ऐच्छिक विषय गणित, कम्प्युटर राखिएकोमा हटाउन माग        

ग्यासले निम्त्याएको कतारमाथिको प्रतिबन्ध, साउदी अरबको कुदृष्टि,अब के हुन्छ ?

साउदी अरबले कतारलाई अहिले एक्ल्याएपनि यसको पृष्ठभूमि सन् १९९५ देखि नै तयार पारेको हो । यो झगडाको लामो विगत र सम्भावित भविष्यलाई प्राकृतिक ग्यासले व्याख्या गर्न सक्छ ।

त्यो वर्ष कतारका अहिलेका अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानीले साउदीप्रति झुकाव राख्ने आफ्ना पितालाई सत्ताच्युत गरेपछि यो सानो खाडी प्रायद्वीपले तरल प्राकृतिक ग्यास जहाजमा भरेर निर्यात गर्न थाल्यो । नर्थ फिल्डमा कतारको सबैजसो ग्यास छ र यो इलाका साउदी अरबको शत्रु इरानसँग सीमा जोडिएको छ ।

ग्यास बेचेर कमाएको पैसाले कतारलाई संसारको सबभन्दा धनी मुलुक मात्र बनाएन (त्यहाँको प्रतिव्यक्ति आय एक लाख तीस हजार डलर छ), संसारमा सबभन्दा धेरै प्राकतिक ग्यास निर्यातक राष्ट्र पनि बनायो । ग्यासमा जोड दिँदा कतारलाई गल्फ कोअपरेसन काउन्सिलका सदस्य अनि तेल उत्पादन गर्ने छिमेकीहरूभन्दा फरक बनायो र साउदी अरबको छायाँबाट मुक्त हुन सहयोग ग–यो ।
उनीहरूको साटो कतारले इरान, अमेरिका र रुससँग सम्बन्ध विस्तार ग–यो । कतारको सार्वभौम सम्पत्ति फन्डले गत वर्ष रुसको सरकारी रोस्नेफ्ट तेल कम्पनीमा २.७ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणामा सहमति जनाएको थियो ।

‘कतार पहिले त साउदीको दास मुलुक जस्तो थियो तर उसले आफूसँग भएको ग्यास बेचेर सम्पत्ति जोड्दै गयो र स्वतन्त्र भूमिका निर्वाह गर्न थाल्यो,’ अमेरिकाको टेक्सासस्थित राइस विश्वविद्यालयको बेकर इन्स्टिच्युटमा ऊर्जा अनुसन्धान फेलो जिम क्रेन बताउँछन् । ‘उक्त क्षेत्रका अन्य मुलुक कतारको पंख काट्न चाहन्छन् ।’

ट्रम्पको भ्रमण

यो अवसर अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको हालैको साउदी अरब भ्रमणले दिलायो । उनले इरानलाई एक्ल्याउन ‘सबै विवेकी मुलुक’ लाई आह्वान गरे । कतारले यसमाथि सार्वजनिक असहमति देखाएपछि (तर यो असहमति ह्याक भएको सामग्री भएको सरकारले बतायो) साउदीको नेतृत्वमा कतारमाथि बदलाको अभियान शुरु भयो ।

सबभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको कतारको प्राकृतिक ग्यास उत्पादन साउदी अरबको तेल कार्टेल ओपेकबाट मुक्त छ ।

कतारका नयाँ अमिरले सन् १९९६ मा कूबाट जोगिएपछि कतारलाई आफ्ना खाडी छिमेकीहरूका बजारसम्म पुग्ने पाइपलाइन बनाएनन् । कूको षड्यन्त्र गरेको आरोप लागेका कतारका दुई वरिष्ठ अधिकारीले पूर्पक्षका क्रममा सन् २००० मा साउदी अरबको सम्मतिमा बहराइनले कूको प्रयास गराएको बताएका बीबीसीले लेखेको थियो ।

त्यतिखेर तेलउत्पादक धनी मुलुकहरूले प्राकृतिक ग्यासलाई काम नलाग्ने चीज मान्थे । तेलको कुवामा ग्यास हाल्दा झन् बढी तेल निकाल्न सकिने भएकाले यसको काम त्यति मात्र हो भन्ने उनीहरूको धारणा थियो । उनीहरू विश्वबजारको मूल्यको केही भाग मात्र प्राकृतिक ग्यासमा खर्च गर्न चाहन्थे भनी क्रेनले कतार विश्वविद्यालयका स्टिभन राइटसँग मिलेर लेखेको पेपरमा उल्लेख छ ।

खाडीमा ग्यास निर्यातका लागि एकमात्र पाइपलाइन डल्फिन प्रोेजेक्ट कतारको नर्थ फिल्डबाट युएई र ओमानसम्म पुग्छ र यो पनि अहिले आधीदेखि दुईतिहाइ मात्र काम गरिरहेको छ । अघिल्लो वर्ष हस्ताक्षर गरिएको सम्झौताले बाँकी ग्यास निर्यात गराउने भएपनि कतारको बहुसंख्यक निर्यात एसिया र युरोपको बजारमै हुने गरेको छ ।

छिमेकीहरूलाई चिढ्याउँदै

हालैको कुरा गर्दा खाडी मुलुकमा बिजुली उत्पादनका लागि प्राकृतिक ग्यासको माग बढ्दो छ । अनुसन्धानका अनुसार उनीहरू महंगो खर्च पर्ने प्राकृतिक ग्यास आयात र जमीनबाट निकाल्न पनि महंगो पर्ने ग्यास खानीको सर्वेक्षण गरिरहेका छन् । तर कतारले संसारमै सबभन्दा कम मूल्यमा ग्यास निकालिरहेको छ ।

कतारले ग्यास बेचेर कमाएको सम्पत्तिको बलमा छिमेकीलाई रिस उठ्नेगरी विदेशनीति बनाउन पाएको छ । उसले इजिप्टमा मुस्लिम ब्रदरहूडलाई, गाजापट्टीमा हमासलाई अनि लिबिया र सिरियामा युएई वा साउदी अरबले मन नपराएका सशस्त्र समूहलाई समर्थन गरेको छ । यही ग्यासको पैसाले विश्वव्यापी टीभी नेटवर्क अल जजीरा पनि चल्छ । अल जजीराले अनेकौं अवसरमा धेरैजसो मध्यपूर्वी सरकारलाई लज्जास्पद वा क्रुद्ध बनाएको छ ।

सबभन्दा ठूलो कुरा त ग्यासले गर्दा कतारले शिया मुलुक इरानसँग साझेदारीको क्षेत्रीय नीति प्रवर्द्धन गरी आफ्नो सम्पत्तिको स्रोतलाई सुरक्षित गर्ने अवसर पाएको छ ।

अहिलेको द्वन्द्वका लागि ग्यास तत्कालीन कारण होइन तर ‘कतारले किन आफ्ना छिमेकी मुलुकहरूलाई ग्यास आपूर्ति गर्न नमानेको हो भनी प्रश्न गर्न सकिन्छ,’ भन्छन् स्टिभन राइट । ‘कतारले आफूहरूलाई छुट मूल्यमा ग्यास बेच्ला भन्ने उनीहरू अपेक्षा गर्थे ।’

अब के ?

छिमेकीहरूलाई झन् चिढ्याउँदै सन् २००५ मा कतारले नर्थ फिल्डको थप दोहन नगर्ने घोषणा गरेको थियो । विकास जारी राखेको भए खाडीमा अझ धेरै ग्यास निर्यात गर्ने अवसर हुन्थ्यो ।

नर्थ फिल्डको दोहनमाथिको प्रतिक्रिया परीक्षणका लागि बन्द गरिएको कतारले बतायो अनि इरानको संवेदनशीलतासँग झुकेको आरोप अस्वीकार ग–यो । इरानले चाहिँ नर्थ फिल्डको आफ्नो हिस्साबाट अत्यन्तै सुस्त गतिमा ग्यास निकालिरहेको थियो । इरानले पनि दोहन दर कतारकै स्तरमा पु–याएपछि भने दुई वर्षे प्रतिबन्ध एक दशकपछि अप्रिलमा फुकुवा गरिएको थियो ।

‘साउदीहरू कतारले के गरोस् भन्ने चाहन्छन् भनी यहाँ मानिसहरू टाउको कन्याइरहेका छन्,’ गर्ड नोन्नेम्यान बताउँछन् । उनी जर्जटाउन विश्वविद्यालयको दोहा क्याम्पसमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र खाडी विषयका प्राध्यापक हुन् । ‘उनीहरू कतारले पूर्ण आत्मसमर्पण गरोस् भन्ने चाहना राख्छन् तर कतारले मुस्लिम ब्रदरहूडलाई आतंकवादी संगठन भन्दैन, किनकि त्यो आतंकवादी होइन । अनि उसले इरानसँग सम्बन्ध पनि तोड्दैन किनकि कतारको आर्थिक विकासका लागि उक्त सम्बन्ध महत्त्वपूर्ण छ ।’

मार्क च्याम्पियन, ब्लूमबर्ग न्युज/भवानुवाद : विन्देश दहाल

 






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको अध्यक्षमा युनिका गुरुङ चयन

तेलअविव - अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मंच इजरायल शाखाको १०औं वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा सम्पन्न भएको छ ।संस्थाका... बाँकी यता

tamang online / June 20, 2022

चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै मुद्धा दर्ता

याम्बु - चलचित्र कबड्डि ४ यथाशिघ्र प्रदर्शन रोक्न माग गर्दै सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, लिसन्खुपाखर गाउँपालिका... बाँकी यता

tamang online / June 13, 2022

 Photo Gallery

 Music videos

बिज्ञापनका लागि:
 [email protected]
लेख, रचना र समाचारका लागि:
 [email protected]
सामाजिक संजाल तर्फ:
सर्वाधिकार © 2012 - 2022: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution