हेडलाईन

तामाङ समाज क्यानाडाको तेश्रो अधिवेशन सम्पन्न         तामाङ सोसाईटी अफ सिड्नीको अध्यक्षमा विशाल तामाङ चयन         नेफिन इजरायलको अध्यक्षमा कुमार आङ्देम्बे चयन         ग्याल्थुमकी मृगौला पिडितलाई वडाअध्यक्ष द्वारा सकलित रकम हस्तान्तरण         नेफिन इजरायलको ११ औ वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा हुदै         रोमानियामा पहिलो पटक बुद्ध जयन्तीको पावन अवसरमा शान्तिपुर्न -याली सुसम्पन्न ।         क्यानाडाको मिस्सीसागामा २५६७ औं बुद्ध जयन्ती समारोह सम्पन्न         नेवा: खल: इजरायलले साधारण सभा तथा फोटो प्रतियोगिताको आयोजन गर्दै         नेपाल तामाङ घेदुङ रोमानियाको पहिलो अधिवेशन भव्यताका साथ सम्पन्न         रोमानियामा निधन भएका तामाङको शब नेपाल पुग्यो         मृगौला पिडितलाई आर्थिक सहयोग         तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिकाको अध्यक्षमा बुद्धिमान तामाङ निर्वाचित         प्रतिभाशाली तामाङ संचारकर्मी दीपेन्द्र दोङ तामाङको निधन         प्रदेश नम्बर १ को पुन:नामाकरण आन्दोलनका घाइते लिम्बुको मृत्यु ,शहिद घोषणा गर्न माग         क्यानाडामा छक्का पन्जा-४ पहिलो दिन हाउसफूलको साथ् प्रदर्शन        

डा.बाबुराम भट्टराईको बहिर्गमन र लोकमान कार्कीको आगमन

karkii

-खिमलाल देवकोटा

लोकमान यतिवेलाका चर्चाका पात्र बनेका छन् । उनका विरुद्ध महाअभियोग संसदमा विचाराधीन छ । सुशासन र पारदर्शिता नेपाली राजनीतिको मुख्य समस्या हो । भ्रष्टाचार महारोग हो । भ्रष्टाचार निवारण गर्ने निकाय र सो सञ्चालन गर्ने राज्य सञ्चालकहरुको समेतको नियत भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने रहेन, बरु यही मौकामा कसरी अकूत सम्पत्ति आर्जन गर्ने भन्ने नियतले प्रेरित भै पदमा पुगेकाहरुले भ्रष्टाचार गर्न पाउन्पर्छ भन्ने अभिव्यक्तिको पुष्टि गर्ने भएपछि यस्तो बहस चल्दो रहेछ ।

भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने संवैधानिक दायित्व वोकेको निकाय न उ आफनो दायित्वमा खरो उत्रिन सक्यो, न उसका विरोधीहरु । यस विरुद्धको प्रस्ताव भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न सकेन भन्ने आधारमा दर्ता गरेका छन् । विषय भ्रष्टाचार विरुद्धको हैन, शुसासन कायम गर्नका लागि त झन हुँदै हैन कुरा अन्तै छ ।

जेसुकै होस्, नेपालको संसद कुनै पनि संवैधानिक निकायका पदाधिकारीका विरुद्ध महाअभियोग लगाउन सक्षम छ । यतिवेलाको यो प्रस्ताव पनि पारित हुन पर्छ । यसले भ्रष्टाचार विरुद्धको सुशासन र पारदर्शिताको अध्याय आरम्भ हुनै पर्छ । यति मात्रै घटनाले पनि भ्रष्टाचारीहरुको चयन हैन, निद्रा हराम हुने कामको थालनी भने हुनैपर्छ । तर, यो आलेखमा यसका अन्तर्यका कथा केलाउने प्रयत्न गरेकोछु ।

लोकमानको पृष्ठभूमि

लोकमान ज्ञानेन्द्रकालका मुख्यसचिव थिए । ०६२/६३ को जनआन्दोलन दमन गर्न राजतन्त्र जोगाउन भरमग्दुर प्रयत्न गरेका थिए । गणतन्त्र, संघीयता, धर्म निरपेक्षता र समानुपातिक समावेशिता जस्ता विषयहरुलाई रोक्न राज्य शक्तिको दुरुपयोग गर्नसम्म गरेका थिए । राज्यशक्तिको चरम दुरुपयोगका वावजुद पनि उनको केही लागेन । १२ वुँदेपछि माओवादी र सात दलवीच बनेको समझदारीले जनतालाई उत्साहित बनाएको थियो र ४९ दिनको छोटै अवधिमा सो आन्दोलन सफल भयो भनियो ।
ज्ञानेन्द्र राजाकै हैसियतमा विघटित संसद बिताउन राजी भए । बिउँताएको संसदले राजतन्त्रको अन्त नगर्ने शर्तमा सो भएको थियो भन्ने कुरा पुनस्र्थापित संसदको जेठ ४ को घोषणाले प्रष्ट पार्दछ, जसमा भनिएको थियो कि राजाका छोरा मात्रै हैन, छोरी पनि राजगद्दी उत्तराधिकारी हुन पाउनेछिन् ।

khimlal-devkota

Khimlal Devkota

यसै विषयलाई लिएर तत्कालिन सात दलभित्र पनि र माओवादी भित्र पनि असन्तुष्टि फैलिएको थियो । माओवादी यो प्रकृयालाई स्वीकार गर्ने कि फेरि युद्धमै र्फकने भन्नेसम्मको द्विविधामा समेत थियो । संसदवादी दलहरुलाई गुमेको संसद पाए र राजाको निरंकुशता अन्त भए पुग्यो, आन्दोलनको मर्म नै त्यही थियो भन्नेसम्मको निष्कर्ष थियो ।

आन्दोलन सफल भयो भनियो । जनआन्दोलनका दोषीहरुलाई छानविन गरी कारवाही गर्न रायमाझी आयोग वन्यो । उक्त आयोगले निकै मेहनतका साथ मन्त्रिपरिषदको अध्यक्षका हैयिसतमा ज्ञानेन्द्र र मुख्य सचिवका रुपमा लोकमानसिंह कार्कीलाई मुख्य दोषी किटान गर्दै कारवाहीका लागि सिफारिस गर्‍यो ।

तर, माओवादी समावेश हुनुभन्दा अघिल्लो दिन मात्रै तत्कालीन मन्त्रिपरिषदका परराष्ट्र मन्त्री रहेका केपी ओलीको संयोजकत्वमा मन्त्रिपरिषदले एक समिति बनाई उसले जनआन्दोलनका लोकमान लगायत कसैलाई पनि कारवाही नहुने गरी सफाइ दिने काम गर्‍यो ।

तिनै सफाइ पाएका मध्येका लोकमानपछि अख्तियारको प्रमुख बनाइए भने प्रत्यक्ष गोली हानेका भनिएका दुर्जकुमार राई अहिले सशस्त्र प्रहरी प्रमुख छन् ।

जनआन्दोलनका दोषीलाई सफाई दिने र अख्तियार प्रमुखमा नियुक्त गर्ने काममा प्रमुख भुमिका निर्वाह गरेका केपी ओली नै यतिवेला महाअभियोगको हर्ता कर्ता बनेका छन् । यस्तो अवस्था किन सिर्जना हुन पुगेको होला ? ठीक यसै गरी राजतन्त्रका विरुद्ध लडेको सेनाको पनि सुप्रिम कमाण्डर प्रचण्ड राजतन्त्र जोगाउन हरेक हथकण्डा अपनाउन पछि नपर्ने लोकमानलाई नै अख्तियार प्रमुख वनाउन पाएकोमा मख्ख पर्ने अवस्था किन परेको होला ?

यिनै लोकमान शाही आयोगको रिपोर्टका आधारमा संसदवादी दलहरुका विरुद्ध र शान्ति प्रकृयाकामा आए पछि माओवादी पार्टीका नेताहरु माओवादी लडाकु शिविरबाट र असीमित असुली धन्दावाट अकुत सम्पत्ति आर्जन गरे भन्ने विषयको अमिक शेरचन र पोष्टबहादुर बोगटी आयोगको रिपोर्टका आधारमा भटाभट मुद्दा चलाउन थालेका कारणले उनी कुनैबेला दुबैका प्यारा र साझा मान्छे बनेका थिए । यिनै घटनाक्रमले उनी दुबैका दुश्मनमा बदलिए होलान् ।

क्याण्टोनमेन्टको भ्रष्टाचार छानविन गर्न एकातिर वैद्य वादलको र अर्कोतिर एमाले युवासंघको छुट्टाछुट्टै उजुरीको छानविन गर्ने भो भन्ने प्रचण्डलाई पीर, अर्कोतिर सो उजुरीबमोजिम छानविन नगर्ने भो भन्ने केपी ओलीलाई पीर । दुबैको पीरले लोकमानलाई हटाउने ठाउँमा उभ्यायो होला । यो पनि अनौठो भएको छ ।
सवैभन्दा अनौठो त लोकमानको नियुक्तिका बारेमा थियो । ज्ञानेन्द्रको कुका बखत प्रचण्ड ज्ञानेन्द्रसँग मिलेर दलहरुलाई पेलेर शासन गर्न सकिन्छ भन्ने मान्यता राख्ने मानिस भएका हुनाले दरवारका विश्वासपात्र लोकमान उनको छनोटमा परे ।

प्रचण्डको आशय लोकमान कमसेकम दरबारको मान्छे हो र भारतको पनि मान्छे हो, त्यसैले ऊ एमाले कांग्रेस होइन र त्यसो हुँदा ऊ सोझै एमाले कांग्रेसको डिजाइनमा चल्दैन भन्ने हुन सक्छ । एमाले कांग्रेसहरुले पनि जनआन्दोलनका बेला उ दरबारको निकट विश्वासपात्र भए पनि आखिर पुरै प्रशासन यन्त्र एमाले कांग्रेस भन्दा बाहिर छैन, त्यसैले ऊ आफै पनि कांग्रेसनिकट हुने र एक्लै केही गर्दैनन् भन्ने ठानेको हुन सक्छ । त्यो भन्दा पनि प्रचण्डको छनोटका व्यक्ति भए पनि पुरै माओवादीको डिजाइनमा चल्ने सम्भावना छैन भन्ने निष्कर्षमा पुगेका कारण उनको नियुक्ति सम्भव भएको थियो ।

अमिक शेरचन र पोष्टबहादुर बोगटी आयोगको प्रतिवेदन र शाही आयोगको सम्पत्ति छानविन आयोगको प्रतिवेदन लोकमानका हतियार बने । आखिर तिनै हतियार सिंगो अख्तियारका पनि हतियार बने । सायद पछि नियक्त हुने आयुक्तको पनि आधार त्योभन्दा फरक नहोलान् । केही कमिवेशी गरेर तिनै होलान् ।

तै पनि यतिबेला दलहरु यी दुई थरी आयोगको रिपोर्ट मेटाउन लोकमानको वहिर्गमनमा लागेका छन् । जब कि यी दुई थरी रिपोर्ट दलहरु आफ्नै पकलकदमीमा तयार भएका हुन् ।

लोकमानको नियुक्ति खिलराजको आगमन र बाबुरामको वहिर्गमनसँग सम्वन्धित थियो । सहमति गर्न नसकेका कारणले तोकिएको अवधिमा संविधान बनेन । त्यसको परिणाम संविधानसभा सर्वोच्च अदालतको आदेशका कारणले समाप्त भयो । संविधानसभा नरहेपछि प्रधानमन्त्री बाबुराम हट्ने र हटाउने संवैधानिक बाटो थिएन । दलहरु आन्दोलनको रिहर्सलमा र राष्ट्रपति रामवरण कुको रिहर्सलमा असफल भए ।






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

"प्रावास मा आफनो भाषा , धर्म कला र संस्कृति को जगेर्न गर्नै " भन्ने मुल नारालाई आत्मसात गर्दै सन् ०१।०१।२०२३ का... बाँकी यता

Phursang Lama / February 18, 2024

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

  रोमानिया । नेपालीहरुको आकर्षक गन्तव्य बन्दै गएको युरोपेली मुलुक रोमनियासँग नेपालले द्विपक्षीय श्रम... बाँकी यता

Phursang Lama / October 7, 2023

 Photo Gallery

  • अमेरिकास्थित दुई तामाङ संस्थाबिच एकता हुने

  • नेपाल तामाङ घेदुङको कोन्ज्योसोम घोषणा पत्र २०७४ सार्वजनिक

  • फोनिजको अध्यक्षमा डण्ड गुरुङ निर्विरोध निर्वाचित

  • अभिनेत्री पूर्णिमा लामा तामाड – म रुन्चे कहाँ हो र ?’

  • चर्चित मोडल स्मिताका सात कामुक फोटो सार्वजनिक(फोटोफिचर)

  • लुम्बिनीमा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन गर्ने तयारी

  • नेपाल तामाङ घेदुङको राष्ट्रिय बिधान-सभा चैत २३ र २४ गते

  • पहिचानको मुद्दा कहाँ पुगेर अत्कियो ?

  • यस्तो छ – नमस्कार गर्नुको कारण र महत्व

  • स्वयम्भुमा १३ पटक परिक्रमा र सरसफाई कार्यक्रम सम्पन्न (फोटो सहित)

  • महिलाले ध्यान दिने पुरुषका ७ चिज

  • प्रधानमन्त्री प्रचण्डले तामाङ संस्कृति भवन बनाउन सहयोग गर्ने घोषण,कुलमान घिसिङको प्रशंसा

  • राष्ट्रिय सोनाम ल्होछारको अवसरमा तामाङ ह्वाइखा (कविता ) प्रतियोगिता हुने

  • तमु ल्होसार के हो र कसरी मनाईन्छ ?

  •  Music videos

  • नेपालले गर्यो नयाँ नक्सा सार्वजनिक

  • भारतले जबरजस्ती हटाउन लगायो नेपाल भारत सम्बन्धि बीबीसीको डकुमेण्टी

  • तामयिक लिपी र सम्भोटा लिपीमा फरक के छ ? लेख्ने तरिका सहित

  • ‘तिम्रो घरको वरिपरि’ युट्युब ट्रेन्डिङ नम्बर १ मा (भिडियो)

  • मिस तामाङ २०१८ का सहभागीहरु तामाङ भुषभुषा र डम्फुको साथमा तामाङ भाषाको गीत गाउदै

  • तीनकुनेमा आयोजित सोनाम ल्होछार कार्यक्रममा सुरक्षाकर्मीले हस्तक्षेप किन गर्यो ? भिडियो हेर्नुहोस् …

  • मिस तामाङ प्रतियोगिता २०१८ को भाग -१ , मन पर्नेलाई भोट हाली जिताऊ (भिडियो)

  • तामाङ सेलो ‘ल्होछार पर्वमा …. सुनिता पाख्रिन तामाङ

  • बालवालिका केन्द्र खोलेर बाल ब्यापार गर्ने प्रशासनको नियन्त्रणमा (जनतासंग सिधा कुरा)

  • बिज्ञापनका लागि:
     [email protected]
    लेख, रचना र समाचारका लागि:
     [email protected]
    सामाजिक संजाल तर्फ:
    सर्वाधिकार © 2012 - 2024: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution