हेडलाईन

तामाङ समाज क्यानाडाको तेश्रो अधिवेशन सम्पन्न         तामाङ सोसाईटी अफ सिड्नीको अध्यक्षमा विशाल तामाङ चयन         नेफिन इजरायलको अध्यक्षमा कुमार आङ्देम्बे चयन         ग्याल्थुमकी मृगौला पिडितलाई वडाअध्यक्ष द्वारा सकलित रकम हस्तान्तरण         नेफिन इजरायलको ११ औ वार्षिकोत्सव तथा साधारण सभा हुदै         रोमानियामा पहिलो पटक बुद्ध जयन्तीको पावन अवसरमा शान्तिपुर्न -याली सुसम्पन्न ।         क्यानाडाको मिस्सीसागामा २५६७ औं बुद्ध जयन्ती समारोह सम्पन्न         नेवा: खल: इजरायलले साधारण सभा तथा फोटो प्रतियोगिताको आयोजन गर्दै         नेपाल तामाङ घेदुङ रोमानियाको पहिलो अधिवेशन भव्यताका साथ सम्पन्न         रोमानियामा निधन भएका तामाङको शब नेपाल पुग्यो         मृगौला पिडितलाई आर्थिक सहयोग         तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिकाको अध्यक्षमा बुद्धिमान तामाङ निर्वाचित         प्रतिभाशाली तामाङ संचारकर्मी दीपेन्द्र दोङ तामाङको निधन         प्रदेश नम्बर १ को पुन:नामाकरण आन्दोलनका घाइते लिम्बुको मृत्यु ,शहिद घोषणा गर्न माग         क्यानाडामा छक्का पन्जा-४ पहिलो दिन हाउसफूलको साथ् प्रदर्शन        

तामाङले अधिकार माग्ने कि बिद्रोह गर्ने ?

gole

-मोहन गोले तामाङ

२०६२÷६३ को जनआन्दोलनपछि लगभग एकदशकको अवधिमा ९ पटक सरकार फेरिए । यस बीचमा जातको आधारमा भन्ने हो भने कोइराला, दाहाल, खनाल, भट्टराई, रेग्मी, नेपाल, ओली समेत ७ थरी बाहुनहरुले पालैपालो सरकारको नेतृत्व गरेको देखिन्छ । पछिल्लोपटक नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) को नेतृत्वमा पुनः नयाँ सरकार गठन भयो । यो उनको दोस्रो कार्यकाल हो । भद्र सहमतिलाई इमान्दारिताका साथ पालना गरिए अबको ९ महिनापछि क्षेत्रीले सरकारको नेतृत्व गर्ने पक्का छ । अढाई सय बर्षे लामो इतिहासमा नेपालको राजनीति एउटै समुदायको यिनै दुई जात वरपर घुमिरह्यो, घुमिरहेको छ र अझैँ कति घुम्ने हो थाहा छैन । खासमा यसैलाई भनिन्छ नश्लवाद र जातिवाद । तर हाम्रोमा पहिचानलाई जातिवादमा लगेर बिसर्जन गर्ने संसारमै नयाँ र नौलो जबर्जस्त प्रयास गरियो । राज्यमा पकड जमाउने समुदायले बोलेपछि केही समयको लागि गलत कुरा पनि सत्य हुँदो रहेछ । “बडाले जो ग¥यो त्यो हुन्छ सर्बसम्मत” भन्ने उखान नेपालमा त्यतिकै चलेको होइन रहेछ । दालभातको लागि त्यस्ता हावादारी बेतुकका परिभाषालाई सिद्ध गर्न खोज्ने जनजाति, मधेशीको कुनै कमी छैन यहाँ । त्यसैले विभिन्न क्रान्ति र सङ्घर्षले राणा, पञ्चायत र राजालाई फ्याके पनि नेपालबाट एउटा दृष्टिकोण फ्याक्न सकिएन । २५० बर्षअघि हुकुम बक्स भएको “बाहुन क्षेत्रीयबाटै मन्त्रीमण्डल जोरनु” भन्ने पृथ्वीनारायण शाहको दिब्योपदेशलाई त्यो दृष्टिकोणले मार्गदर्शनको रुपमा अझैं स्वीकार गरेको छ । जसले गर्दा जुन जुन ब्यवस्था फेरिएपनि अहिलेसम्म नेपाली राज्यसत्ता सबैको साझा हुन सकेन । यदि यस बीचमा कुनै तागतले परिस्थितिलाई उल्टो पार्न नसके अबको २० बर्षसम्म पनि जनजाति, दलित र मधेशीको नाम यो देशको कार्यकारी पद प्रधानमन्त्रीको सूचीमा चढ्ने देखिदैन ।

प्रचण्डको नेतृत्वमा नयाँ सरकार बन्न लाग्दा केही तामाङ मित्रहरुले मलाई फोन गरेर भने— “नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा माओवादी केन्द्रको संयुक्त गठबन्धनमा नयाँ सरकार बन्दैछ, घेदुङको नेतृत्वमा तामाङलाई मन्त्री बनाउन पार्टी अध्यक्षकोमा डेलिगेसन गईदिनु प¥यो” । ती मित्रहरुको कुरा तत्काल काट्न सकिन र “अँ, हुन्छ नी” भनेर जवाफ फर्काए । तर तामाङलाई मन्त्री बनाईदेऊ भनेर पार्टी अध्यक्षको घरघर चहार्नु मेरो बिद्रोही चेतनाले दिएन र गइँन । साथीहरुले साह्रै कर गरेपछि एकपटक जाउँ कि भनेर कम्प्युटरमा पार्टी अध्यक्षलाई बुझाउने ज्ञापनपत्रको ड्राफ्ट समेत गरे तर पत्रमा “माग्ने” शब्द लेख्नै सकिन । ढुङ्ग्रो लुकाएर मोही माग्न नमिल्दो रहेछ । किनकि म बहुसंख्यक उत्पीडित समुदायको नेतृत्व गर्ने साझा संगठनको नेता, जसले एउटा मन्त्रीको लागि पार्टी नेतासँग शीर निहु¥याउँदै हिड्न थाले भने मेरो परिकल्पनाको मुक्तिको सवालहरुको हालत के होला ? त्यसकारण माग्न नसकेकोमा म ती मित्रहरुप्रति क्षमा चाहन्छु । नमागे पनि नेकपा माओवादी केन्द्रले तामाङ चेली राधिकालाई कृषि राज्यमन्त्री बनायो, उनी नै बनिन् तामाङको पहिलो महिला मन्त्री पनि । जसको लागि म संगठनको तर्फबाट सम्बन्धित पार्टीलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

मैले गर्न खोजेको कुरोको चुरो लेखको शिर्षकले नै प्रस्ट पारिसक्यो । अब साँच्चै तामाङले राज्यसँग माग्ने कि बिद्रोह गर्ने ? यतिबेला तामाङ समुदायको बीचमा यो प्रश्न उभिएको छ । बिद्रोह गर्ने भए ठिकै छ तर माग्दा दिएन भने के गर्ने ? फेरि त्यहाँ पनि अन्ततः बिद्रोह नै बिकल्पको रुपमा जोडिन आइपुग्छ । किनकि दिनेले माग्नेको पनि हैसियत हेरेर मात्र दिन्छ । मेरो गाउँमा २ जना माग्नेहरु दैनिक मागेर गुजारा चलाउँछन् । एउटा माग्ने अलि हट्टाकट्टा र अर्को पिलन्धरे छ । दिनेले हट्टाकट्टालाई ५ देखि १० रुपैयाँ दिन्छन् भने अर्को पिलन्धरेलाई १ रुपैयाँदेखि बढिमा २ रुपैयाँ दिने गरेको छ । । हट्टाकट्टालाई १ रुपैयाँ दियो भने पैसा फ्याकेर गाली गर्दै हिड्छ । जसले गर्दा दिनेलाई पनि २÷४ रुपैयाँ बढी दिन कर लाग्छ । अहिले तामाङको अवस्था हेर्दा त्यही पिलन्धरे, कमजोर माग्ने जस्तो देखिन्छ । हाम्रो अवस्था त्यस्तै नपत्याउने खालको छ । म त भन्छु यस्तो अवस्थाकोले माग्नु भन्दा मर्नु बेश हो । मर्नु भन्नाले आत्महत्या गरेर मर्ने भनेको होइन, बिद्रोह गरेर मर्ने भनिएको हो ।

घेदुङको नेतृत्वमा आइसकेपछि तामाङ समाजको समग्र परिस्थितिको अध्ययन गरेर म यो निष्कर्षमा पुगेको हुँु । गणतन्त्र घोषणा भएपछि कतिजना जनजातिका छोराछोरीहरु मन्त्री भए, सबैको नामावली त मसँग छैन तर तामाङमा हेर्ने हो भने पछिल्लो राज्यमन्त्री राधिका तामाङ समेत मुश्किलले ४ जना मन्त्री भएको पाइयो । त्यसमा पनि एकजना हितबहादुर तामाङ मात्र क्याबिनेटमा पुग्न सफल भएका छन् । अरु तीनजनामा कसैलाई राज्यमन्त्री त कसैलाई सहायक मन्त्री मात्र बनाइयो । त्यस्ता सहायक पदहरु हाम्रा तामाङ नेताको क्षमता हेरेर दिएका पद होइनन्, जातीय जनसङ्ख्या हेरेर भोट बैंकलाई आफूतिर आकर्षित गराइराख्न मात्र दिएका हुन् । वास्तवमा, राज्यमन्त्री, सहायक मन्त्री भनेको समावेशी प्रतिनिधित्वको नाममा हात्तीको देखाउने दाँत हुन्, जसले चपाउन पाउदैन, सक्दैन । यसले के प्रस्ट पार्छ भने हामी तामाङहरु अझैसम्म पनि यो राज्यसत्ताको नजरमा चपाउनको लागि योग्य दाँत भएका रहेनछौ, देखाउनको लागि मात्र योग्य भएछौ । हाम्रो आजसम्मको तामाङ क्रान्तिले पसलमा बेच्न राखिएको थुप्रै भित्रि सामानको बारेमा ग्राहकलाई आकर्षित गर्न ढोकामा राखिने सोपिस जस्तो मात्र बनाएछ । पछिल्लो तामाङ मन्त्री राधिकाको प्रतिनिधित्वले प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारको रुपलाई झट्ट हेर्दा लोकतान्त्रिक झल्को दिने काममा टेवा पु¥याएको छ । हामी त्यसैमा खुशी छौ र सामाजिक सञ्जालमा छ्यापछ्याप्ती त्यही खुशी पोख्दैछौ । काङ्ग्रेसका अर्जुननरसिंह केसी राम्रो मन्त्रालय नपाएको भन्दै पहिलो पटक सपथग्रहणमा गएनन् । प्रधानमन्त्रीको निर्बाचनमा प्रचण्डलाई मत हालेका थारुको छोरा बिजयकुमार गच्छेदार उपप्रधानमन्त्री पाउनुपर्ने अड्डी कसेर बसेको छ । हामी तामाङले यस्तो अडान किन लिन सकेनौ ? के हाम्रो जनसङ्ख्या कम भएर हो ? या हामीले विभिन्न आन्दोलन, युद्धमा रगत, पसिना नबगाएर हो ? म केही समयदेखि यही प्रश्नहरुको जवाफ खोज्दैछु । त्यसैले म यतिबेला अलमलमा छु र माग्ने कि बिद्रोह गर्ने ? तामाङ अग्रजहरुलाई सोधिरहेको छु । काठमाडौमा बसेका हाम्रा तामाङ नेताहरुमा अर्काको पछि दौडने मगन्ते मानसिकताको विकास हुँदैछ । त्यही मानसिकताले घेदुङको नयाँ नेतृत्वलाई पनि कहिलेकाही माग्नेको लाईनमा उभ्याउन खोजिहाल्छ । तामाङको भिन्न राजनीतिक शक्ति निर्माणको नारा लगाउनेहरुको गाउँ जाने खुट्टी लर्बराएपछि पलायनवादले घर गरेको प्रस्ट देखियो । आजभोली हाम्रा नेताहरु बाबुआमा वरिपरि घुमेर पहिलो पटक पूजा हुने लम्बोदर गणेशको कथा सुन्न मन पराउँछन् । सुमेरु घुम्ने कुमारलाई कम आँक्छन् । यस्तै प्रबृतिले गर्दा राजनीतिमा तामाङको उचाई घटिरहेको छ । तामाङ उभिएको धरातलले गणतन्त्रमा अझ उचाई लिनु पर्नेमा झन् धसिँदै गईरहेको छ । ठूला साना सबै पार्टीमा तामाङहरु निर्णायक भूमिका खेल्न सक्ने ठाउँमा छैनन् । यसबाट राज्यसत्ताको लागि तामाङ झन् झन् अयोग्य र असक्षम देखिदैछ ।

जसरी सरकारी वा गैरसरकारी सेवामा प्रवेश पाउन शैक्षिक योग्यता र अनुभवको प्रमाणपत्र हुन जरुरी छ, त्यसैगरी सत्ताको लागि योग्य देखिन उसको समुदायले क्रान्ति गरेको प्रमाणपत्र चाहिन्छ । टीकापुर बिद्रोहले सत्ताधारीहरुको थारु समुदायलाई हेर्ने दृष्टिकोण नै परिवर्तन गरायो । थारुलाई भुत्ला पनि दिन्न भन्ने शेरबहादुर देउवा प्रचण्डसँगको गठजोड मिल्ने बित्तिकै अर्जुननरसिंह केसीलाई बाहिर राखेर मधेशीको छोरा बिमलेन्द्रलाई मन्त्रीमण्डलमा पठाउन हतारियो । पछिल्लो अभ्यासलाई हेर्ने हो भने जुनसुकै सरकार आएपनि थारु समुदायको प्रतिनिधित्व अनिवार्य जस्तै भएको छ । अधिकारको हिसाबले कतिसम्म कामकाजी होला थाहा छैन तर संविधानमा थारु आयोग लेखियो । यो पनि एउटा राम्रै उपलब्धि हो । मगर समुदायबाट उपराष्ट्रपति र सभामुख छन् । क्षमतावान भएर उनीहरु सभामुख र उपराष्ट्रपति भएका होइनन् । १० बर्षे जनयुद्धमा रुकुम, रोल्पाको मगरले रगत नबगाएको भए यो सम्भव हुने नै थिएन । परिस्थितिले कोल्टे नफेरे अझै केही समय सत्तामा मगरको अनुहार देख्न पाइरहनेछ । त्यसखालको बिद्रोह गर्न नसक्दा हामी तामाङहरु काठमाडौं नजिकै भएर पनि सधैं राजनीतिक रुपले ओझेलमा छौ । राज्य बिरुद्ध धावा नबोल्नेलाई उसले चिन्दैन । यो सत्ताको बिशेषता नै हो । बि.सं. १८५० मा नुवाकोटको लच्याङमा १००० जना तामाङको ज्यान जाने गरी भएको तामाङ बिद्रोहको कथा अब पुरानो भइसक्यो । त्यो कथा सुनाएर कसैले मन्त्री दिनेवाला छैन । अब तामाङको नेतृत्वमा एउटा नयाँ बिद्रोह गर्नुपर्छ । बिद्रोहको लागि शक्ति निर्माण पहिलो शर्त हो । त्यसले मात्र तामाङलाई सत्ताको लागि सधैँ योग्य बनाउनेछ ।

(लेखक नेपाल तामाङ घेदुङका केन्द्रीय अध्यक्ष हुन्)






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

रोमानियामा सोनाम ल्होछार तथा बृहत् साँस्कृतिक कार्यक्रम सभ्य र भब्य रुपले सम्पन्न

"प्रावास मा आफनो भाषा , धर्म कला र संस्कृति को जगेर्न गर्नै " भन्ने मुल नारालाई आत्मसात गर्दै सन् ०१।०१।२०२३ का... बाँकी यता

Phursang Lama / February 18, 2024

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

५५ वर्षपछि दुई देशबीच श्रम समझदारी कायम

  रोमानिया । नेपालीहरुको आकर्षक गन्तव्य बन्दै गएको युरोपेली मुलुक रोमनियासँग नेपालले द्विपक्षीय श्रम... बाँकी यता

Phursang Lama / October 7, 2023

 Photo Gallery

  • अमेरिकास्थित दुई तामाङ संस्थाबिच एकता हुने

  • नेपाल तामाङ घेदुङको कोन्ज्योसोम घोषणा पत्र २०७४ सार्वजनिक

  • फोनिजको अध्यक्षमा डण्ड गुरुङ निर्विरोध निर्वाचित

  • अभिनेत्री पूर्णिमा लामा तामाड – म रुन्चे कहाँ हो र ?’

  • चर्चित मोडल स्मिताका सात कामुक फोटो सार्वजनिक(फोटोफिचर)

  • लुम्बिनीमा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन गर्ने तयारी

  • नेपाल तामाङ घेदुङको राष्ट्रिय बिधान-सभा चैत २३ र २४ गते

  • पहिचानको मुद्दा कहाँ पुगेर अत्कियो ?

  • यस्तो छ – नमस्कार गर्नुको कारण र महत्व

  • स्वयम्भुमा १३ पटक परिक्रमा र सरसफाई कार्यक्रम सम्पन्न (फोटो सहित)

  • महिलाले ध्यान दिने पुरुषका ७ चिज

  • प्रधानमन्त्री प्रचण्डले तामाङ संस्कृति भवन बनाउन सहयोग गर्ने घोषण,कुलमान घिसिङको प्रशंसा

  • राष्ट्रिय सोनाम ल्होछारको अवसरमा तामाङ ह्वाइखा (कविता ) प्रतियोगिता हुने

  • तमु ल्होसार के हो र कसरी मनाईन्छ ?

  •  Music videos

  • नेपालले गर्यो नयाँ नक्सा सार्वजनिक

  • भारतले जबरजस्ती हटाउन लगायो नेपाल भारत सम्बन्धि बीबीसीको डकुमेण्टी

  • तामयिक लिपी र सम्भोटा लिपीमा फरक के छ ? लेख्ने तरिका सहित

  • ‘तिम्रो घरको वरिपरि’ युट्युब ट्रेन्डिङ नम्बर १ मा (भिडियो)

  • मिस तामाङ २०१८ का सहभागीहरु तामाङ भुषभुषा र डम्फुको साथमा तामाङ भाषाको गीत गाउदै

  • तीनकुनेमा आयोजित सोनाम ल्होछार कार्यक्रममा सुरक्षाकर्मीले हस्तक्षेप किन गर्यो ? भिडियो हेर्नुहोस् …

  • मिस तामाङ प्रतियोगिता २०१८ को भाग -१ , मन पर्नेलाई भोट हाली जिताऊ (भिडियो)

  • तामाङ सेलो ‘ल्होछार पर्वमा …. सुनिता पाख्रिन तामाङ

  • बालवालिका केन्द्र खोलेर बाल ब्यापार गर्ने प्रशासनको नियन्त्रणमा (जनतासंग सिधा कुरा)

  • बिज्ञापनका लागि:
     [email protected]
    लेख, रचना र समाचारका लागि:
     [email protected]
    सामाजिक संजाल तर्फ:
    सर्वाधिकार © 2012 - 2024: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution