हेडलाईन

तामाङ राजाहरु “ग्याल्बो चुईनी” तामाङ जाति सम्बन्धि महत्वपूर्ण जानकारी         तामाङ पुर्खा काभ्रे तिमालको इतिहास – जे डी तामाङ         पृथ्वीनारायण शाहको लुकाइएको इतिहास         रातो र पोलेको मासु नखान क्यान्सरविज्ञको सुझाव         वामदेवको उत्थान र पतन         राज्यले सबै चार्डलाई समानता नदिएकै कारण आदीबासीले दशै-तिहार बहिस्कार गर्यो         के एप्पल वाचमा रेकर्ड भएको थियो साउदी पत्रकार खाशोज्जीको हत्या ?         माथिल्लो तामाकोशीको ९० हजार कित्ता सेयर कात्तिक १५ बाट सर्बसाधारणका लागि खुला         इजरायली प्रमुख विमान कम्पनीद्वारा सन् २०१९ देखि उडान नगर्ने चेतावनी         तामाङ छार व्हाई ‘सिङ्का सिङ्का खोतासी’ युट्युबमा सार्वजनिक         समृद्ध राष्ट्रका लागि सबै विद्यार्थी एकजुट हुनुपर्छ : दिपेश पुन         बिहेअघि सेक्स नगरौं – साइकलचालक अशोक यादव         चितवनमा तामाङ चलचित्र आप्लेङला नाम्साको बिशेष प्रदर्शन, अहिलेसम्मकै उत्कृष्ट         दशैं राजनीति कि संस्कृति ? – मोहन गोले तामाङ         देखे जस्तो छैन अमेरिका- सुने जस्तो हैन अमेरिका        

इजरायलमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय कृषि प्रदर्शनीमा सहभागी कृषि मन्त्री खनालको डायरी

-चक्रपाणी खनाल बलदेव, कृषि, भूमिव्यवस्था तथा सहकारी मन्त्री

मन्त्री हुनेवित्तिकै विदेश जादिनँ भनेर आन्तरिक रूपमा घोषणा गरेको थिएँ । इजरायलबाट निमन्त्रणा आएको थियो । त्यसलाई मैले अस्वीकार गरेँ तर पछि इजरायली दूतावासबाट कृषिसँग सम्बन्धित कार्यक्रम भएको र केही नयाँ कुरा सिक्न पाइने भन्दै फेरि अनुरोध भयो । त्यसपछि मैले मन्त्रालयका कर्मचारी, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र हाम्रो पार्टीका अध्यक्षसँग प्रचण्डसँग पनि सल्लाह गरेँ । सबैतिरबाट जाँदा राम्रो हुन्छ भन्ने सुझाव आएपछि म इजरायल जाने निर्णयमा पुगेँ ।

वैशाख २५ देखि २७ सम्म तीन दिनको मुख्य कार्यक्रम थियो । कृषिसम्बन्धी तीन–तीन वर्षमा हुने २०औँ अन्तर्राष्ट्रिय कृषि पदर्शनी (एग्रिटेक) हुँदो रहेछ । विश्वका विभिन्न देशमा कृषि क्षेत्रमा सरकारसँग मिलेर काम गर्ने र लगानी गर्ने एउटा ‘मसाव’ नामको संस्था रहेछ ।

त्यसले नै विश्वभरी हेर्दो रहेछ । प्रदर्शनीको आयोजना उसैले गरेको रहेछ । त्यहाँ हाम्रोतर्फबट हामीले हाम्रो कुरा राख्यौं । ४० देशका कृषिमन्त्रीलाई बोलाइएको रहेछ । ठूलो सङ्ख्यामा कृषि विज्ञहरू पनि थिए । उनीहरूसँगको अन्तरक्रिया एक दिनभरी चल्यो । कार्यक्रम हेर्दा लाग्थ्यो, कृषिमा अलि पिछडिएका देशहरूलाई बढी महत्व दिइरहेको छ ।

दक्षिण अफ्रिकाबाट धेरै, ल्याटिन अमेरिकी देशबाट अलि थोरै, भियतनामा, म्यानमार, चीन र थाइल्यान्डबाट पनि धेरै सहभागी थिए । त्यसमा पछाडिरहेका देशको कृषिको अबका चुनौती के हुन् ? भन्ने विषयमा पनि गहन छलफल भयो ।

मैले झण्डै एक घण्टा कृषि मन्त्रीसँग छलफल गर्ने मौका पाएँ । त्यस भेटमा हामीले नेपालको कृषिको वर्तमान अवस्थाका बारेमा कुरा राख्यौं । हामीले भूमिलाई केन्द्रित गरी एउटै बाली ठूलो क्षेत्रमा व्यावसायिक रूपमा यान्त्रीकरण गरी लगाउने र यन्त्रहरूको प्रयोग गरेर ठूलो परिणाममा उत्पादन गरेपछि घाटा पनि नजाने कुरा राखेका थियौं ।

त्यसो गर्दा जमिन पनि खेर नजाने र लागत घाटा पनि नहुने, व्यावसायिक हिसाबले पनि सफल हुने कुरा राख्यौं । त्यस्तै कृषि प्रविधि जहाँ जसले सिकेको छ, त्यही सीमित हुने परिपार्टी अन्त्य गरी हस्तान्तरण गरेर प्रविधियुक्त बनाउने कुरा हामीले भेटमा राखेका थियौं ।

केही नमुना फर्म बनाउन चाहेको तर भएका समस्या राख्यौं । समग्रमा प्रविधिमा इजरायल धेरै अगाडि रहेछ । पानीको धेरै अभाव छ । समुन्द्रबाट पानी ल्याएर प्रशोधन गरी आफूले प्रयोग गर्ने र प्रयोग गरेपछि खेर गएको पानीलाई रिसाइकल गरेर खेतबारीमा प्रयोग गर्ने प्रविधि निक्कै अगाडि रहेछ ।

ग्रिन हाउस, गाई फर्मको राम्रो विकास गरेको रहेछ । तीन हजार गाई एउटै फाममा पालेको हे¥यौं । एउटा अर्गानिक कृषि फार्म र दाना उद्योग हे¥यौं । यो हेर्दा इजरायलको कृषि हामीभन्दा धेरै अगाडि रहेको पायौं ।

ड्रोन क्यामराबाट रिपोर्ट लिने, सबै काम कम्प्युटरबाट गर्ने, गाईले आज कति दूध दियो, कति दाना खायो, बिरामी पो भयो कि जस्ता कुराहरू सबै प्रविधिको माध्यामबाट हुने गरेको साह्रै राम्रो लाग्यो । त्यसलाई नेपालसँग तुलना गरें । नेपालमा पनि त्यस्तै प्रविधिको विकास गर्न मन लाग्यो तर यहाँ स्रोत र साधनको अभावले मन कुँडिइरहेको थियो ।

त्यस्तै एकीकृत फार्महरू कम्युनिटी बनाएर सञ्चालन गर्ने, किबुज यस्तै के भन्दो रहेछ, त्यसलाई कम्युन जस्तो बनाएका चलाउने सिस्टम पनि हेर्न लायक थियो ।

माटो ठीक छैन, ठीक छैन भन्नुको अर्थ बालुवा मात्र हो । माटोको मात्रा त केही प्रतिशत मात्र रहेछ । तर बालुवामा कसरी फलाउने ? प्रविधि भएपछि माटो पनि चाहिँदो रहेनछ । पानीमा फालाउने प्रविधि पनि रहेछ । त्यो पनि हेरेँ मैले ।

पानीमा फालाउने सिस्टम महँगो छ । त्यसलाई आवश्यक पर्ने तत्व पानीबाटै दिने त्यो प्रविधि नै महँगो रहेछ । अनि माटोमा फलाउने तरिका थोपा सिस्टम रहेछ । मल, पानीलगायत चाहिने तत्व सबै थोपा सिस्टमबाट ।

मौसम राम्रो छैन । पानी पर्दोरहेनछ । एकदमै नगण्य पर्छ भन्थे । पानी नपर्ने भएपछि त समस्या त हुने भयो तर त्यसलाई प्रविधिसँग जोडेपछि सबै सम्भव हुने । हाम्रो त मौसक कति राम्रो हो कति । त्यो प्रविधिलाई अहिले नै नेपालमा भित्र्याउन त सकिन्न । तर त्यहाँबाट सिकेर एउटा नमुना काम सुरु गर्ने र व्यावसायिक रूपमा लौजाने हो भने राम्रो छ ।

यन्त्रमा मात्र होइन, हामी सबै कुरामा पछि छौं । तर एउटा राम्रो पक्ष के छ भने हाम्रो माटो र मौसम राम्रो छ । सिंचाइ पनि उनीहरूले गर्ने जस्तो गर्न सक्ने हो भने त प्रयाप्त सिंचाइ गर्न मिल्छ । हाम्रो त सबै बगेर जाने पानी हो । त्यो सिस्टमबाट सिंचाइ गर्ने हो भने तराईमा त झन् कति राम्रो कति ।

इजरायलको कृषि धेरै प्रविधिमा आधारित रहेछ । पछिल्लो प्रविधि अवलम्बन गरेको छ । एकीकृत चेन प्रविधिमा आधारित रहेछ । एउटा कुरा पछि प¥यो भन्न पर्दैन । जमिन सरकारसँग, उसैले उपलब्ध गराउँदो रहेछ । श्रम कम्युनहरूले गर्छन् । बढीमा ३ प्रतिशत कृषिमा काम गर्छन् । उनीहरूले ९७ प्रतिशतलाई खाना पु¥याएर निर्यात गर्छन् । जब कि ६६ प्रतिशत नेपाली कृषिमा आश्रित छन् र पनि हामी आश्रित छौं । त्यो सबै प्रविधिले गर्दा सम्भव भएको हो ।

हामीले तत्काल सबै त्यस्तै गर्न त सक्दैनौं । तर तत्काल गर्न सकिने मैले देखेको के हो भने हामीसँग भएको मौज्दात प्रविधिलाई व्यवहारतः कसरी प्रयोग गर्ने ? एउटा योजना चाहिएको छ ।

दोस्रोमा हामीले कृषि सहकारी भनेका छौं । त्यसलाई कम्युनिटी मार्फत समूहमा काम गर्ने र समूहलाई पुग्ने जमिनका समस्या हटाएर सरकारले जमिन उपलब्ध गराइदिने । त्यसपछि प्रविधि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

त्यस्ता नमुना फार्महरू सञ्चालन गर्ने हो भने नेपालमा असम्भव भन्ने त छँदैछैन । इजरायलको काम गर्ने तरिका र हाम्रोमा भिन्नता भए पनि प्रविधिमा केही कुरा अघि बढाउन सक्छौं ।

हाम्रो क्षमता पुग्छ । अभाव भनेकै एकीकृत कृषि रणनीति सरकारसँग नहुनु हो । व्यावसायीले खेती गर्च चाहे सरकारले त उपलब्ध गराउन प¥यो नि । जमिनको समस्या समाधान गर्न भूउपयोग नीतिलाई कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्ने, भूमि खण्डित हुन नदिने, जमिन बाँझो राख्न नदिने र कुनै पनि हालतमा जमिन बँझो राख्नेलाई स्वतः सरकारको मातहतमा आउने गरी कानुन तर्जुमा गर्ने र जसले बाँझो राख्छ उलाई सजायको व्यवस्था नगरे जमिनको समस्या समाधान हुँदैन, सरकारको मातहत पनि आउँदैन । यो भनेको भविष्यका लागि धेरै ठूलो उपलब्धि हुनेछ । रातोपाटीबाट

(कुराकानीमा आधारित)






शुभकामना

भर्खरै...

लोकप्रिय

रोचक खबर

नेकपामा आबद्ध विद्यार्थी संगठनले मागे आइजीपी खनालको राजीनामा

काठमाडौं– सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) मा आबद्ध विद्यार्थी संगठन अनेरास्ववियू र अनेरास्ववियू... बाँकी यता

tamang online / October 4, 2018

निर्मला पन्त हत्या प्रकरण : अनुसन्धान अधिकारीलाई छानविन गर्न बन्यो समिति

काठमाडौं- कञ्चनपुरकी निर्मला पन्तको बलात्कार पछि हत्या भएको घटनाको अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरी अधिकारीमाथी... बाँकी यता

tamang online / September 13, 2018

 Photo Gallery

 Music videos

बिज्ञापनका लागि:
 info@tamangonline.com
लेख, रचना र समाचारका लागि:
 info@tamangonline.com
सामाजिक संजाल तर्फ:
सर्वाधिकार © 2012 - 2018: Tamang Online मा सार्बधिक सुरक्षित छ. | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution